تصویر نجومی روز ناسا: ۱۰ روز زهره و مشتری
توضیح: زهره و مشتری ممکن است اخیراً توجه شما را جلب کرده باشند. مقارنه نزدیک اخیر این دو سیاره درخشان در آسمان شامگاهی اخیر، به سختی قابل چشمپوشی بوده است.
از 30 مه تا 8 ژوئن، نزدیک شدن آنها به یکدیگر، روزانه از چپ به راست، در وضعیتی که مشتری بالا است، در پنلهای ویژه از ماهاراشترا، هند ثبت شده است. در نزدیکی افق غربی، عصرگاهی و نوردهیهای مورد استفاده برای هر پنل به شرایط محلی نزدیک به غروب خورشید بستگی دارد. در نزدیکترین حالت خود در 9 ژوئن، به نظر میرسید که این جفت آسمانی تنها حدود سه برابر عرض یک ماه کامل از هم فاصله دارند. البته، در آن تاریخ، این دو سیاره از نظر فیزیکی بیش از 600 میلیون کیلومتر در مدارهای خود به دور خورشید از هم فاصله داشتند.
در روزهای آینده، مشتری به آرامی در محل درخشش غروب خورشید قرار خواهد گرفت، اما زهره همچنان در آسمان غربی از خورشید دورتر خواهد شد تا در نقش فعلی خود به عنوان ستاره درخشان شامگاهی، برتری یابد.
منبع: ناسا
10 Days of Venus and Jupiter
2026 June 14
Image Credit & Copyright: Aditya Pawar
تصویر نجومی روز ناسا: زمین بین سیارهای
توضیح: در یک رویداد بین سیارهای، در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۳، در یک روز واحد، از زمین، از دو دنیای دیگر منظومه شمسی، عطارد، درونیترین سیاره و زحل، غول گازی حلقهدار، عکس گرفته شد.
در تصویر سمت چپ، زمین به صورت نقطه آبی کمرنگ درست زیر حلقههای زحل دیده میشود که توسط فضاپیمای رباتیک کاسینی که در آن زمان به دور بیرونیترین غول گازی میچرخید، گرفته شده است. در همان روز، مردم هم در سراسر سیاره زمین، بسیاری از عکسهای خود را از زحل گرفتند.
در تصویر سمت راست، سیستم زمین-ماه در پسزمینه تاریک فضا دیده میشود که توسط فضاپیمای رو به خورشید مسنجر، که در آن زمان در مدار عطارد بود، گرفته شده است. مسنجر این تصویر را به عنوان بخشی از جستجوی قمرهای طبیعی کوچک عطارد، قمرهایی که انتظار میرود کاملاً کمنور باشند، گرفته است. در تصویر مسنجر، زمین درخشانتر و ماه، هر دو بیش از حد نوردهی شدهاند و با نور خورشید منعکسشده، به شدت میدرخشند.
کاسینی (Cassini) و مسنجر (MESSENGER) که قرار بود به سیاره خود بازنگردند، از آن زمان از ماموریتهای اکتشاف منظومه شمسی خود بازنشسته شدهاند.
منبع: ناسا
Interplanetary Earth
2026 June 13
Image Credit: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA & NASA / JHU Applied Physics Lab / Carnegie Inst. Washington
تصویر نجومی روز ناسا: سحابی عقاب و دوستان
توضیح: به نظر میرسد که قرار است ستونهای عظیم آفرینش (Pillars of Creation) را ببلعد؟ سحابی عقاب (The Eagle Nebula (M16)) یک پرنده، هواپیما یا سوپرمن نیست. M16 در واقع ترکیبی از چندین جرم آسمانی است. NGC 6611 خوشه ستارهای جوانی است که به نظر میرسد در زیر “بالهای” عقاب قرار دارد. نور فرابنفش این ستارگان، گاز اطراف را یونیزه میکند و سحابی نشری IC 4703 را ایجاد میکند. مناره ستارهای از سمت چپ به سمت ستونهای آفرینش امتداد یافته است. هر دو ساختار گاز سرد و غبار هستند که برای تشکیل ستاره بهینه هستند. برخی از ستارهشناسان پیش از این تصور میکردند که ستونهای آفرینش توسط یک ابرنواختر تبخیر شدهاند. از آنجا که M16 شش هزار سال نوری از ما فاصله دارد، ما نمیتوانیم تخریب ستونها را تا هزاران سال دیگر ببینیم. با این حال، هیچ مدرک قطعی از ابرنواختر فرضی وجود ندارد، بنابراین ستونهای آفرینش احتمالاً میلیونها سال دیگر به ایجاد ستاره ادامه خواهند داد.
منبع: ناسا
The Eagle Nebula and Friends
Image Credit & Copyright: Emmanuel Delgadillo
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: کلاهخود ثور
توضیح: ثور (Thor خدای طوفان و باران و کشاورزی در فرهنگ اسکاندیناوی-م) نه تنها روز مخصوص به خود (پنجشنبه Thursday) را دارد، بلکه کلاهخودی نیز در آسمانها دارد.
NGC 2359 که عموماً کلاهخود ثور (Thor’s Helmet) نامیده میشود، یک ابر کیهانی کلاهمانند با زائدههای بالمانند است. کلاهخود ثور که حتی برای یک خدای فرهنگ اسکاندیناوی نیز اندازهای حماسی دارد، حدود 30 سال نوری قطر دارد. در واقع، این سرپوش کیهانی بیشتر شبیه یک حباب بین ستارهای (an interstellar bubble) است که توسط باد سریعی از ستاره درخشان و عظیم نزدیک مرکز حباب دمیده شده است. این ستاره که به عنوان یک ستاره ولف-رایه (Wolf-Rayet star) شناخته میشود، یک غول بسیار داغ است که تصور میشود در مرحله کوتاه تکاملی قبل از ابرنواختر قرار دارد. NGC 2359 در فاصله حدود 15000 سال نوری از ما در صورت فلکی سگ بزرگ (Great Overdog) قرار دارد.
این تصویر واضح ترکیبی از تصاویر عمیق گرفته شده با نور ساطعشده از هیدروژن (قرمز) و اکسیژن (آبی) است.
انتظار میرود آن ستاره در مرکز کلاهخود ثور در عرض چند هزار سال آینده به صورت یک ابرنواختر (supernova) دیدنی منفجر شود.
منبع: ناسا
Thor’s Helmet
2026 June 9
Image Credit & Copyright: Josep Drudis, Christian Sasse
تصویر نجومی روز ناسا: شارون: قمر پلوتو
توضیح: یک ناحیه تاریک و مرموز قطب شمال که برخی آن را با نام لکه موردور (Mordor Macula) میشناسند، بالای این نمای برتر از شارون (Charon)، بزرگترین قمر پلوتو، را میپوشاند.
این تصویر با وضوح بالا توسط کاوشگر فضایی بین سیارهای نیوهورایزنز (افقهای نو New Horizons) در حوالی نزدیکترین فاصله خود به پلوتوی دوردست در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵ گرفته شده است. (در این تصویر) دادههای ترکیبی تصویری آبی، قرمز و مادون قرمز برای افزایش رنگها و ردیابی تغییرات در خواص سطح شارون با وضوح حدود ۲.۹ کیلومتر (۱.۸ مایل) پردازش شدهاند. این تصویر خیرهکننده از نیمکره رو به پلوتوی شارون، همچنین، نمای واضحی از کمربندی از شکستگیها و درّههای ظاهراً احاطهکننده این قمر را نشان میدهد که به نظر میرسد دشتهای هموار جنوبی را از زمینهای متنوع شمالی جدا میکند.
شارون ۱۲۱۴ کیلومتر (۷۵۴ مایل) قطر دارد. این حدود یکدهم اندازه سیاره زمین است، اما قطر عظیم یکدوم خود پلوتو را دارد و آن را به بزرگترین قمر، نسبت به جرم مادر خود در منظومه شمسی تبدیل میکند. با این حال، این قمر در تصویر تلسکوپی دانهدار، نگاتیوی و ضمیمه شده در بالا سمت چپ عکس، به صورت یک برآمدگی کوچک در موقعیت ساعت ۱ روی دیسک پلوتو دیده میشود. این تصویر (کوچک) توسط جیمز کریستی و رابرت هرینگتون در رصدخانه نیروی دریایی ایالات متحده در فلگستف برای کشف شارون در ژوئن ۱۹۷۸ استفاده شد.
منبع: ناسا
Charon: Moon of Pluto
2026 June 6
Image Credit: NASA, Johns Hopkins Univ./APL, Southwest Research Institute, U.S. Naval Observatory
تصویر نجومی روز ناسا: خوشه کهکشانی هیدرا
توضیح: در کهکشان راه شیری خودمان، دو ستاره درخشان و نوکتیز مانند نگهبانانی در پیشزمینه این عکس کیهانی ایستادهاند. در فرا سوی آنها، کهکشانهای خوشه هیدرا (Hydra Cluster) قرار دارند. در واقع، در حالی که ستارههای نوکتیز پیشزمینه صدها سال نوری از ما فاصله دارند، کهکشانهای خوشه هیدرا بیش از ۱۰۰ میلیون سال نوری از ما فاصله دارند.
سه کهکشان بزرگ نزدیک مرکز خوشه، دو کهکشان بیضوی زرد (NGC 3311، NGC 3309) و یک کهکشان مارپیچی آبی برجسته (NGC 3312)، کهکشانهای غالب هستند که هر کدام حدود ۱۵۰۰۰۰ سال نوری قطر دارند. یک جفت کهکشان همپوشانی جذاب که با نام NGC 3314 فهرستبندی شدهاند، در بالا و سمت چپ NGC 3312 قرار دارند.
خوشه کهکشانی هیدرا که با نام آبل 1060 (Abell 1060) نیز شناخته میشود، یکی از سه خوشه کهکشانی بزرگ در فاصله ۲۰۰ میلیون سال نوری از کهکشان راه شیری است. در جهان نزدیک، کهکشانها به صورت گرانشی به شکل خوشههایی به هم پیوست دارند که خود آنها نیز به صورت سست به صورت ابرخوشهها به هم پیوسته هستند. به نظر میرسد که حتی ابرخوشهها م در مقیاسهای بزرگتری همتراز هستند.
منبع: ناسا
The Hydra Cluster of Galaxies
2026 June 5
Image Credit & Copyright: Rafael Sampaio
تصویر نجومی روز ناسا: آندرومدا از میان گاز و غبار
توضیح: بیش از ۱۰۰۰ سال پیش، عبدالرحمن صوفی، ستارهشناس ایرانی، قدیمیترین رکورد شناختهشده بشریت از کهکشان آندرومدا را در “کتاب ستارگان ثابت” (کتابخانه بودلیان، نسخه خطی مارش ۱۴۴، صفحه ۱۶۷) منتشر کرد. ۸۰۰ سال بعد، آندرومدا به سی و یکمین مدخل در “کاتالوگ سحابیها و خوشههای ستارهای” چارلز مسیه تبدیل شد. آندرومدا از “یک ابر کوچک” تا “سحابی” و اکنون به عنوان نزدیکترین کهکشان بزرگ ما شناخته میشود، و همچنان یک جرم نجومی اساسی باقی مانده است.
تصویر امروز که طی ۲۰۲ ساعت گرفته شده است، نشان میدهد که ما تا چه حد در توانایی خود برای مشاهده همسایه خود پیشرفت کردهایم. ابرهای قرمز و آبی پراکنده، عمدتاً هیدروژن و اکسیژن یونیزه شده در پیشزمینه کهکشان راه شیری ما هستند. ابرهای صورتی-قرمز هیدروژن یونیزه شده توسط نور پرانرژی ستارگان جوان، بازوهای مارپیچی غبارآلود کهکشان را قابل ردیابی میکنند. M32 و M110 کهکشانهای ماهوارهای (یا اقماری) هستند که به دور آندرومدای بزرگتر تصویر شدهاند.
با وجود سابقه طولانی رصد آن از طریق چشمان غیرمسلح باستانی تا تلسکوپهای مدرن، آندرومدا هنوز اسرار بیشماری را در خود جای داده است که ستارهشناسان به جستجوی آنها ادامه خواهند داد، از جمله چگونگی ادغام و تکامل کهکشانها، و همچنین ماهیت ماده تاریک که کهکشانها در آن قرار دارند.
منبع: ناسا
Andromeda Through Gas and Dust
2026 June 3
Image Credit & Copyright: Nick Fritz
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: بقایای ابرنواختر بادبان
توضیح: انفجار به پایان رسیده است، اما عواقب آن همچنان ادامه دارد.
حدود دوازده هزار سال پیش، یک ستاره نسبتاً معمولی در صورت فلکی بادبان (Vela) ناگهان منفجر شد و نقطه نورانی عجیبی را ایجاد کرد که برای مدت کوتاهی برای انسانهایی که در نزدیکی آغاز تاریخ ثبتشده زندگی میکردند، قابل مشاهده بود. لایههای بیرونی آن ستاره به محیط میانستارهای برخورد کردند و یک موج ضربهای (shock wave) ایجاد کردند که هنوز هم قابل مشاهده است.
تصویر به نمایش درآمده که به صورت تکهای و طی 60 ساعت از منطقه خوماس نامیبیا (Khomas Region of Namibia) گرفته شده است، بخشی از آن ضربه رشتهای و غولپیکر را در نور مرئی به تصویر میکشد، با جزئیاتی که توسط انتشار هیدروژن (قرمز) و اکسیژن (آبی) برجسته شدهاند. با دور شدن گاز از ستاره منفجر شده، این گاز تجزیه شده و با محیط میانستارهای واکنش نشان میدهد و نوری در رنگها و نوارهای انرژی مختلف تولید میکند. در مرکز بقایای ابرنواختر بادبان، یک تپاختر (pulsar) باقی مانده است، ستارهای به متراکمی ماده هستهای که در یک ثانیه بیش از ده بار به دور خود میچرخد.
منبع: ناسا
The Vela Supernova Remnant
2026 June 2
Image Credit & Copyright: José Mtanous
تصویر نجومی روز ناسا: زحل در شب
توضیح: تصاویر تلسکوپی از زحل و حلقههای زیبایش اغلب آن را به ستاره مهمانیهای ستارهای تبدیل میکند. اما این نمای خیرهکننده از حلقههای گازی بیرونی و سمت شب این سیاره، از تلسکوپهای مجاور سیاره زمین امکانپذیر نیست. (این تلسکوپها) با نگاه به بیرون از منظومه شمسی داخلی، فقط میتوانند سمت روز زحل را ببینند.
در واقع، این تصویر از هلال باریک و روشن زحل با سایه شب سیاره که بر روی سیستم حلقهای وسیع و پیچیده آن افتاده است، توسط فضاپیمای رباتیک کاسینی ثبت شده است. کاسینی پس از سفری هفت ساله از سیاره زمین، به مدت ۱۳ سال (از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷) در مدار زحل مستقر بود، قبل از اینکه در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ به جو این غول گازی شیرجه بزند.
این موزاییک باشکوه از فریمهایی تشکیل شده است که توسط دوربین زاویه باز کاسینی تنها دو روز قبل از شیرجه نهایی بزرگش ثبت شدهاند. و شب زحل تا زمانی که یک فضاپیمای دیگر از زمین به آنجا نرسد، دیگر دیده نخواهد شد.
منبع: ناسا
Saturn at Night
2026 June 1
Image Credit: NASA, JPL-Caltech, Space Science Institute, Mindaugas Macijauskas
تصویر نجومی روز ناسا: ستونهای سحابی عقاب در نور مادون قرمز از هابل
توضیح: ستارگان تازه متولد شدهای در سحابی عقاب (Eagle Nebula) در حال شکلگیری هستند. آنها به صورت گرانشی در ستونهایی (pillars) از گاز و غبار متراکم در حال انقباض هستند. تابش شدید این ستارگان درخشان تازهتشکیلشده باعث میشود مواد اطراف بجوشند و دور شوند.
این تصویر که با تلسکوپ فضایی هابل در نور نزدیک به مادون قرمز گرفته شده است، به بیننده اجازه میدهد تا از درون بخش زیادی از غبار غلیظی که ستونها را در نور مرئی مات میکند، (منطقه را) ببیند. این ساختارهای غولپیکر، چندین سال نوری طول دارند و به طور غیررسمی ستونهای آفرینش (Pillars of Creation) نامیده میشوند.
سحابی عقاب که با خوشه ستارهای باز M16 همراه است، حدود ۶۵۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد. سحابی عقاب هدف رضایتبخشی برای تلسکوپهای کوچک در بخشی غنی از سحابی از آسمان به سمت صورت فلکی دو تکه مار (Serpens Cauda) (دم مار) است.
منبع: ناسا
Eagle Nebula Pillars in Infrared from Hubble
2026 May 31
Image Credit: NASA, ESA, Hubble, HLA; Processing: Luis Romero Ventura
