تصویر نجومی روز ناسا: خورشیدگرفتگی کامل از گرینلند
توضیح: در ۱۲ آگوست، سایه ماه به سیاره زیبای ما رسید. این سایه که از اقیانوس منجمد شمالی آغاز میشد، در امتداد یک مسیر باریک که سایه تاریک ماه را در بخشهایی از گرینلند، ایسلند، اقیانوس اطلس، پرتغال و شمال اسپانیا هدایت میکرد، امتداد یافت. و برای لحظهای، ساکنان زمین که خود را در زیر سایه ماه با آسمانی صاف یافتند، توانستند شاهد یک خورشیدگرفتگی کامل باشند.
پس از فرار از آب و هوا از طریق دریا و فرود در امتداد رایپ فیورد در ساحل شرقی گرینلند (در موقعیت ۷۱.۰۷۰۵۵ شمالی، ۲۷.۷۱۲۵۲ غربی)، این عکس که به سختی به دست آمده بود، در ساعت ۱۷:۳۳:۲۶ به وقت جهانی گرفته شد. این زمان، نزدیک به اولین دسترسی به آسمان صاف در مسیر خورشیدگرفتگی کامل است، بنابراین این تصویر احتمالاً یکی از اولین نماهای بدون مانع از خورشیدگرفتگی کامل است.
این عکس خیرهکننده، از میان شکافی در ابرها، یکی از حلقههای الماس گذرای (transient diamond rings) این خورشیدگرفتگی و تاج خورشیدی باشکوهی (solar corona) را که در نزدیکی لحظه شروع خورشیدگرفتگی کامل پدیدار میشود، ثبت کرده است.
منبع: ناسا
Total Solar Eclipse from Greenland
2026 August 14
Image Credit & Copyright: Aditya Madhavan
تصویر نجومی روز ناسا: خورشیدگرفتگی کامل بر فراز اسپانیا
توضیح: در ۱۲ آگوست ۲۰۲۶، ماه به طور کامل خورشید را پوشاند و سایه خود را بر فراز سیبری، گرینلند، ایسلند، اسپانیا و پرتغال انداخت.
تصویر امروز شامل دو خورشیدگرفتگی کامل است که از ساراگوسا، اسپانیا مشاهده میشود، یکی بر فراز کلیسای جامع بانوی ستون و دیگری که در رودخانه ابرو (Ebro River) منعکس میشود. برای چند لحظه، اسپانیا اولین خورشیدگرفتگی کامل بزرگ خود را از سال ۱۹۰۵ مشاهده کرد.
کسانی که شاهد خورشیدگرفتگی کامل هستند، ممکن است سرمای هوا، سکوت پرندگان، جیک جیک گیجکننده حشرات و حیرت مشترک بسیاری را تجربه کنند. زمان درخشش تاج خورشید فرا رسیده است زیرا قرص درخشان خورشید توسط ماه مسدود میشود. از جمله دلایل دیگر برای مطالعه خورشیدگرفتگیها: آنها به دانشمندان کمک میکنند تا بفهمند که چرا تاج خورشید میلیونها درجه داغتر از سطح خورشید است. شهروندان مشتاق میتوانند با ثبت نحوه واکنش حیات وحش، تصویربرداری از تاج خورشید و نظارت بر دمای هوا و ابرها در این مطالعات مشارکت کنند.
منبع: ناسا
Total Solar Eclipse Over Spain
2026 August 13
Image Credit & Copyright: Ruiyu Zhang
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: شش قمر زحل
توضیح: زحل چند قمر دارد؟
در حالی که احتمالاً این تعداد همچنان در حال افزایش خواهد بود، تا ژوئن ۲۰۲۶، این غول گازی حلقهدار ۲۹۳ قمر تایید شده داشت. این تعداد به راحتی از هر سیاره دیگری در منظومه شمسی، از جمله غول گازی فرمانروا، مشتری، با تنها ۱۱۵ قمر تایید شده، بیشتر است.
اکثر قمرهای شناخته شده زحل، قمرهای کوچک و نامنظم هستند. بسیاری از آنها تنها چند کیلومتر تا کسری از یک کیلومتر عرض دارند و در مدارهای بیرونی کج گروهبندی شدهاند. با این حال، شش قمر بزرگ آن را میتوان در اینجا، در این پرتره تلسکوپی واضح از خانواده زحل که در ۵ آگوست گرفته شده است، مشاهده کرد. تیتان (Titan)، بزرگتر از ماه زمین و حتی کمی بزرگتر از سیاره داخلی عطارد، با قطر ۵۱۵۰ کیلومتر، در پایین سمت راست قرار دارد. همچنین میتوانید قمرهای یخی بزرگ میماس (Mimas)، تتیس (Tethys)، انسلادوس (Enceladus)، دیون (Dione) و رئا (Rhea) را در قاب تصویر مشاهده کنید.
تیتان، اولین قمر طبیعی شناخته شده زحل، در سال ۱۶۵۵ توسط ستارهشناس هلندی، کریستین هویگنس (Christiaan Huygens)، کشف شد. در طول عصر فضا، اکتشافات وویجر و کاسینی به تعداد فزاینده قمرهای زحل افزود.
منبع: ناسا
Six Moons of Saturn
2026 August 11
Image Credit & Copyright: Alexandre Trentini
تصویر نجومی روز ناسا: سه جفت کهکشان
توضیح: هر یک از این جفتکهکشانها متفاوت هستند. دو کهکشان بالایی، احتمالاً حداقل در حال حاضر با هم برهمکنش ندارند. با این حال، کهکشان بالایی با نوار آبی، NGC 4650A، یک کهکشان حلقهای قطبی (polar ring galaxy) است و ممکن است نتیجه یک برخورد کهکشانی در گذشته باشد. به نظر میرسد دو کهکشان در وسط تصویر به نمایشدرآمده میتوانند از نظر گرانشی با هم برهمکنش داشته باشند – اما سرعت نسبی آنها این امر را بعید میکند. از بین این دو، کهکشان بزرگتر، NGC 4650، یک کهکشان مارپیچی با نواری درخشان از ستارهها در مرکز آن است. دو کهکشان پایینی به طور فعال در حال برهمکنش هستند. احتمالاً در حدود یک میلیارد سال دیگر، NGC 4622A و NGC 4622B با هم ادغام شده و به یک کهکشان واحد تبدیل میشوند. همه این کهکشانها احتمالاً اعضای خوشه کهکشانی بزرگتر قنطورس (Centaurus Galaxy Cluster) هستند.
منبع: ناسا
Three Galaxy Pairs
2026 August 10
Image Credit & Copyright: Rafael Sampaio
تصویر نجومی روز ناسا: گرههای دنبالهداری عجیب در سحابی هلیکس
توضیح: چه چیزی باعث ایجاد گرههای غیرمعمول گاز و غبار در سحابیهای سیارهای میشود؟ وجود این گرهها که در سحابی حلقه (Ring Nebula)، سحابی دمبل (Dumbbell Nebula) و NGC 2392 نیز دیده میشوند، در ابتدا پیشبینی نشده بود و منشأ آنها هنوز به خوبی درک نشده است.
در اینجا تصویری جذاب از بخشی از سحابی مارپیچ یا حلزونی (Helix Nebula) توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب نشان داده شده است که جزئیات فوقالعادهای را در نور مادون قرمز نشان میدهد. گرههای دنبالهدار، جرمی مشابه زمین دارند اما اندازه آنها معمولاً چندین برابر مدار پلوتو است. یک فرضیه برای تکهتکه شدن و تکامل گرهها شامل بیرون راندن گاز موجود، توسط باد ستارهای کمچگالتر اما بسیار پرانرژی ستاره در حال تکامل مرکزی است.
سحابی مارپیچ یکی از نزدیکترین نمونههای سحابی سیارهای است که در پایان عمر یک ستاره خورشید مانند ایجاد شده است. با توجه به نامگذاری فنی NGC 7293، سحابی مارپیچ در فاصله حدود 650 سال نوری از صورت فلکی آببَر (دلو Aquarius) قرار دارد.
منبع: ناسا
Curious Cometary Knots in the Helix Nebula
2026 August 4
Image Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, JWST; Processing: A. Pagan (STScI)
تصویر نجومی روز ناسا: رنگینکمان آتشین بر فراز ویرجینیای غربی
توضیح: چه اتفاقی دارد برای این ابر میافتد؟
بلورهای یخ در یک ابر سیروس دوردست مانند منشورهای کوچک شناور عمل میکنند. کمان پیراافق (circumhorizon arc) که به دلیل ظاهر شعلهمانندش به طور غیررسمی به عنوان رنگینکمان آتشین (fire rainbow) شناخته میشود، به صورت موازی با افق ظاهر میشود.
برای اینکه یک کمان پیراافق قابل مشاهده باشد، خورشید باید حداقل ۵۸ درجه در آسمانی که ابرهای سیروس- در این مورد سیروس فیبراتوس- در زیر آن قرار دارند، ارتفاع داشته باشد. بلورهای یخی متعدد، مسطح و شش ضلعی که ابر سیروس را میسازند، باید به صورت افقی تراز شوند تا نور خورشید را به طور مناسب و به شیوهای مشابه منکسر کنند. بنابراین، دیدن کمانهای پیراافق تا حدودی غیرمعمول است. رنگینکمان آتشین به نمایش درآمده، در سال ۲۰۲۱ در نزدیکی کوه نورث فورک در ویرجینیای غربی، ایالات متحده آمریکا عکاسی شده است.
منبع: ناسا
A Fire Rainbow over West Virginia
2026 August 2
Image Credit & Copyright: Christa Harbig
تصویر نجومی روز ناسا: آرامش و سکون
توضیح: دریاهای آرامش (Tranquility) و سکون (Serenity) امروز آرام هستند. با این حال، آنها تقریباً هر روز آرام هستند، چرا که در واقع آنها ماریاهای ماه (دریاهای ماه lunar maria) هستند: جریانهای گدازه باستانی که حوضههای برخوردی بزرگی را روی ماه پر کردهاند.
این “دریاهای” صاف و تیره ماه که با نامهای لاتین Mare Tranquillitatis (راست) و Mare Serenitatis نیز شناخته میشوند، در تضاد کامل با ارتفاعات روشن و پر از دهانه ماه هستند که در این نمای تلسکوپی آنها را احاطه کردهاند.
البته نامهای آنها بر اساس نامگذاریهای تاریخی و پیشاتلسکوپی ماریاهای ماه است. سیماهای گسترده در سمت نزدیک ماه که به راحتی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده هستند، مانند اقیانوسهای گسترده سیاره زمین تصور میشدند.
در 20 ژوئیه 1969، ماژول قمری آپولو 11، عقاب (lunar module Eagle)، بر روی دریای آرامش (در پایین سمت راست) فرود آمد و پایگاه آرامش (Tranquility base) و اولین حضور انسان بر روی ماه را ایجاد کرد.
منبع: ناسا
Tranquility and Serenity
2026 July 25
Image Credit & Copyright: Nyêrdson Ferreira
تصویر نجومی روز ناسا: صخره لاکپشتی در مریخ
توضیح: آیا این یک لاکپشت فسیلشده در مریخ است؟ خیر. اگرچه شبیه یک لاکپشت بزرگ زمینی است، اما یک برآمدگی سنگی لایهای در مریخ است که تخمین زده میشود حدود ۱۵ متر طول داشته باشد و آن را بسیار بزرگتر از لاکپشتهای روی زمین میکند.
مریخنورد رباتیک کنجکاوی ناسا (Curiosity rover) ماه گذشته در طول ۴۹۲۲مین روز مریخی خود که به کاوش در مریخ میپرداخت، با این تپه غیرمعمول که میرافلورس (Miraflores) نامیده میشود، مواجه شد. این تپه کوچک ممکن است به این دلیل زنده مانده باشد که به نوعی در برابر فرسایش نسبت به سنگهای اطراف مقاومتر بوده است. بادهای جدیدتر اکنون بالای آن را با شنهای نارنجی مریخی پوشاندهاند. در زیر پوسته بالایی، لایههای زیادی از سنگهای لایهای قابل مشاهده است که احتمالاً نشاندهنده سابقه طولانی رسوب متناوب شن و ماسه بادی و سپس سخت شدن آن توسط آبهای زیرزمینی است. عوارض و ساختهای مشابه لایهای فرسایشیافته توسط باد، مانند یاردانگها در صحرای قایدام چین (yardangs in the Qaidam Desert)، در اینجا روی زمین وجود دارند.
کنجکاوی و مریخنورد همراهش استقامت (Perseverance) به بررسی تاریخ باستانی مریخ و همچنین جستجوی نشانههایی از حیات اولیه ادامه میدهند.
منبع: ناسا
Turtle Rock on Mars
2026 July 21
Image Credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS; Processing & License: Thomas Thomopoulos
تصویر نجومی روز ناسا: سحابی مجسمه آزادی (NGC 3576)
توضیح: در سحابی مجسمه آزادی (Statue of Liberty) چه اتفاقی دارد میافتد؟
ستارههای درخشان و مولکولهای جالب در حال شکلگیری و آزاد شدن هستند. این سحابی پیچیده در منطقه ستارهزایی به نام RCW 57 قرار دارد و علاوه بر بنای یادبود نمادین (مجسمه آزادی آمریکا)، برای برخی شبیه یک ابرقهرمان پرنده یا یک فرشته گریان است.
این تصویر رنگی تغییر یافته، گرههای متراکمی از غبار تاریک بین ستارهای، میدانهایی از گاز هیدروژن درخشان یونیزه شده توسط این ستارهها و حلقههای بزرگی از گاز که توسط ستارههای در حال مرگ دفع میشوند را به نمایش میگذارد.
مطالعه دقیق NGC 3576 که با نامهای NGC 3582 و NGC 3584 نیز شناخته میشود، حداقل 33 ستاره عظیم را در مراحل پایانی شکلگیری، و حضور واضح مولکولهای کربن پیچیده معروف به هیدروکربنهای آروماتیک چند حلقهای (PAHs) را کشف کرد. تصور میشود PAHs در گاز در حال سرد شدن مناطق ستارهزایی ایجاد میشوند و توسعه آنها در سحابی سازنده خورشید در پنج میلیارد سال پیش ممکن است گامی مهم در توسعه حیات روی زمین بوده باشد.
منبع: ناسا
NGC 3576: The Statue of Liberty Nebula
2026 July 20
Image Credit & Copyright: Logan Carpenter
تصویر نجومی روز ناسا: سیارک دو لوبی توریفون
توضیح: چرا این سیارک دوتایی است؟
اوایل این ماه، فضاپیمای رباتیک ژاپنی هایابوسا۲ (Hayabusa2) از کنار سیارک ۹۸۹۴۳ توریفون (98943 Torifune) عبور کرد و تصاویری را ثبت کرد. اگرچه مشاهدات قبلی از زمین دور نشان میداد که توریفون مستطیلی است، هایابوسا۲ دریافت که توریفون در واقع دو لوب به همپیوسته دارد.
این سنگ فضایی با طولی حدود چهار زمین فوتبال، اغلب هنگام چرخش به دور خورشید به زمین نزدیک میشود، اگرچه تهدیدی محسوب نمیشود. علاوه بر دو لوب، توریفون تختهسنگهای بزرگ زیادی را نشان میدهد، اما در کمال تعجب، هیچ دهانهی آشکاری ندارد، احتمالاً به این دلیل که سطح آن تودهای از قلوهسنگ است. مانند سیارک آروکوت ( Arrokoth)، به نظر میرسد که هر لوب قبل از برخورد و چسبیدن به هم، بهطور جداگانه تشکیل شده است.
هایابوسا۲ در سال ۲۰۱۸ با سیارک ریوگو (Ryugu) مواجه شد و اکنون در سال ۲۰۳۱ با ۱۹۹۸ KY26 (1998 KY26)، سیارک کوچکتری که بهطور غیرمعمول سریع میچرخد و ممکن است ذخایر یخ داشته باشد، روبرو خواهد شد.
منبع: ناسا
Double Lobed Asteroid Torifune
2026 July 14
Image Credit & Copyright: JAXA, U. of Tokyo, Chiba Tech, Tokyo U. of Science, AIST, Paris Obs., IAC
