تصویر نجومی روز ناسا: پلوتو با رنگهای بهبود یافته
توضیح: پلوتو رنگارنگتر از آن چیزی است که ما میبینیم. دادههای رنگی و تصاویر با وضوح بالا از مشهورترین سیاره کوتوله منظومه شمسی ما، که توسط فضاپیمای رباتیک نیوهورایزنز در طول پرواز خود در ژوئیه ۲۰۱۵ گرفته شده است، به صورت دیجیتالی ترکیب شدهاند تا نمایی با رنگهای بهبود یافته از این دنیای باستانی با سطحی به طور غیرمنتظره جوان ارائه دهند.
این تصویر رنگی بهبود یافته نه تنها از نظر زیباییشناسی زیبا، بلکه از نظر علمی نیز مفید است و مناطق سطحی با ترکیب شیمیایی متفاوت را از نظر بصری متمایز میکند. به عنوان مثال، ناحیه قلبی شکل تامبا (Tombaugh Regio) در پایین سمت راست، در اینجا به وضوح نشان داده شده است که به دو ناحیه که از نظر زمینشناسی متفاوت هستند، قابل تقسیم است و سمت چپترین لوب، اسپوتنیک پلانیتیا (Sputnik Planitia)، نیز به طور غیرمعمولی صاف به نظر میرسد.
پس از پلوتو، نیوهورایزنز به راه خود ادامه داد و در سال ۲۰۱۹ با سرعت کافی از کنار سیارک آروکوت (Arrokoth) عبور کرد تا به طور کامل از منظومه شمسی ما فرار کند.
منبع: ناسا
تصویر نجومی روز ناسا: نا اوهانه ماهوئه هوکی پو ای که اولا
توضیح: نام هاواییایی این تصویر از یک جفت کهکشان مارپیچی که در آغوش گرانشی متقابل گرفتار شدهاند، «نا اوهانه ماهوئه هوکی پو ای که اولا» (Nā ʻUhane Māhoe Huki Pū i ke Ola) است.
ادغام دیدنی و کهکشانی آنها که در فاصله حدود ۲۰۰ میلیون سال نوری از ما و در صورت فلکی بلندپرواز اسب بالدار (Pegasus) قرار دارند، با جزئیات دقیق در تصویر تلسکوپ ۸.۱ متری جمینی شمالی (Gemini North) در موناکی (Maunakea)، هاوایی ثبت شده است.
این جفت کهکشانی که با نامهای NGC 7253 و Arp 278 شناخته میشوند، توسط دانشآموزان دبیرستانی در برنامه کارآموزی مشترک رصدخانه جمینی و دانشگاه هاوایی در پروژه هوکولانی (Project Hōkūlani internship program) به عنوان هدف انتخاب، مورد تحقیق و نام هاواییایی به آنها داده شد. این نام به معنای «دو روح که با هم زندگی را میسازند» است. این نام هم از نظر فرهنگی و هم از نظر نجومی برای برخوردهای کهکشانی که باعث ایجاد یک گرداب کیهانی تشکیل ستاره از مخازن کهکشانی بلوکهای سازنده عنصری حیات میشوند، مناسب است.
این کهکشانهای در حال ادغام در منطقهای از صورت فلکی اسب بالدار یافت میشوند که به عنوان صورت فلکی ناوبری هاواییایی Ka Lupe o Kawelo شناخته میشود.
منبع: ناسا
تصویر نجومی روز ناسا: خورشیدگرفتگی و فرهنگ
توضیح: وانمود کنید که هرگز چیزی در مورد خورشیدگرفتگی نشنیدهاید. رفتار خورشید در تمام عمرتان قابل پیشبینی بوده است. روزی، شاهد تغییر آسمان خواهید بود، همانطور که در تصویر برشخورده امروز که دو ساعت از خورشیدگرفتگی ۱۲ آگوست ۲۰۲۶ را پوشش میدهد، شاهد آن هستیم. خورشید ناپدید میشود و یک حلقه روشن و خالی از خود به جا میگذارد. فکر میکنید چه اتفاقی میافتاد؟
انسانها در طول تاریخ، خورشیدگرفتگیها را به روشهای بیشماری تفسیر کردهاند و باورهایی در مورد ارتباط، تولد دوباره یا خطر را در فرهنگ خود جای دادهاند. «گرفتگی Eclipse» از کلمه یونانی «ékleipsis» به معنای «رها کردن» گرفته شده است. در یونان باستان، خورشیدگرفتگی نشاندهنده خشم خدایان و خورشید بود که بشریت را رها میکردند.
برای مردم دینه (گروهی از بومیان آمریکای جنوبی)، این همترازی آسمانی زمان تجدید حیات است. به احترام و برای جلوگیری از خطر نور خورشید، دینهها تا زمانی که خورشید و ماه از هم جدا شوند، در داخل خانه میمانند. مردم باتاماریبا در (کشورهای آفریقایی) بنین و توگو معتقدند که خورشید و ماه در طول خورشیدگرفتگی با هم میجنگند، بنابراین جامعه صلح را در میان خود تشویق میکند. کسوفها نمونهای از ارتباط دیرینه بین نجوم و جامعه هستند.
منبع: ناسا
Solar Eclipses and Culture
Image Credit & Copyright: Javier Castro
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: تصویرسازی سایه زمین با ماه گرفتگیها
توضیح: چه چیزی این حفره غولپیکر را در فضا ایجاد میکند؟ این یک سیاهچاله نیست – یک سایه است. سایه زمین است. حداقل از زمان ارسطو، مردم متوجه شدهاند که سایه تاریک زمین بر روی ماه در طول یک ماهگرفتگی جزئی، دایرهای است – اگرچه هرگز یک دایره کامل نیست. با این حال، با استفاده از فناوری دیجیتال مدرن، تصاویر چندین ماهگرفتگی را میتوان با هم ترکیب کرد تا سایه کامل زمین را نشان دهد.
ترکیب تصویر به نمایش درآمده که توسط یک عکاس نجومی پیوسته گردآوری شده است، از ۲۲ سال ماهگرفتگی ساخته شده است. ماه هر ماه (ماه-هفتم) دچار ماهگرفتگی نمیشود زیرا مدار ماه نسبت به مدار زمین کمی کج است. بررسی دقیق برخی از تصاویر ماهگرفتگی، یک نوار آبی کمرنگ را نشان میدهد که در آن جو زمین نور قرمز خورشید را بیشتر از نور آبی فیلتر میکند.
اواخر این هفته، یک ماهگرفتگی جدید رخ خواهد داد و در بخشهایی از آمریکای شمالی و جنوبی، اروپا و آفریقا به بهترین شکل قابل مشاهده خواهد بود.
منبع: ناسا
Earth’s Shadow Visualized with Lunar Eclipses
2026 August 25
Image Credit & Copyright: Tim Martin
تصویر نجومی روز ناسا: دنبالهدار 220P در حال فوران
توضیح: دنبالهدار 220P به طور غیرمنتظرهای درخشان است. معمولاً دنبالهدار دورهای 220P/مکنات آنقدر کمنور است که برای دیدن آن به تلسکوپ نیاز است. با این حال، دو فوران شگفتانگیز امسال، آن را حدود ۲۰۰۰۰ برابر درخشانتر از حد معمول کرده است، به طوری که اکنون با دوربین دوچشمی و دوربینهای با نوردهی طولانیمدت قابل مشاهده است.
همانطور که انتظار میرفت، دنبالهدار ۲۲۰P با دورهای بیش از ۵ سال به دور خورشید بین مریخ و مشتری میچرخد. این نوردهی طولانیمدت که ۱۰ روز پیش از آفریقای جنوبی گرفته شده است، سر سبز روشن دنبالهدار و دم غباری کوتاه آن را نشان میدهد. دلایل فورانهای چشمگیر دنبالهدار 220P ناشناخته است، اما میتواند ناشی از آزاد شدن گاز زیرسطحی انباشته شده یا لرزشهای دنبالهدار باشد.
دنبالهدار ۲۲۰P در ماه اکتبر حدود یک فاصله زمین تا خورشید از زمین عبور خواهد کرد و پس از آن انتظار میرود با شروع بازگشت به قسمت دور مدار خود، به سرعت محو شود.
منبع: ناسا
Comet 220P in Outburst
2026 August 24
Image Credit & Copyright: Spilios Asimakopoulos
تصویر نجومی روز ناسا: یک خورشیدگرفتگی طلایی
توضیح: این خورشیدگرفتگی کامل نه تنها از نظر شاعرانه زیبا، بلکه از نظر علمی نیز جالب به نظر میرسید. معمولاً تاج خورشیدی (solar corona ) سفید به نظر میرسد و برای برخی از ناظران، تاج خورشیدگرفتگی کامل هفته گذشته به رنگ مرواریدی به نظر میرسید.
اما این بار، ناظران خورشیدگرفتگی کامل در اسپانیا، تاجی را دیدند که به طور غیرمعمول طلایی به نظر میرسید. به یک دلیل، از اسپانیا، خورشیدگرفتگی کامل زمانی رخ داد که خورشید در حال غروب نزدیک افق بود. آن نور خورشید کمارتفاع از میان مقدار زیادی هوا عبور میکند که نور آبی را پراکنده میکند. مقدار غیرمعمولی از دود موجود در هوا، ناشی از آتشسوزیهای جنگلهای اطراف، به عنوان فیلتر دوم عمل کرد و رنگهای آبی باقی مانده را بیشتر پراکنده کرد و نور غالب طلایی را عمیقتر کرد.
این تصویر برجسته که با HDR پردازش شده و با نوردهی چندگانه تهیه شده است، هفته گذشته از بناونته، اسپانیا گرفته شده است. چیزی که طلایی به نظر نمیرسید، یک زبانه خورشیدی (prominence) درخشان هیدروژنی بود که بالای لبه سمت چپ خورشید معلق بود – رنگ صورتی روشن اصلی آن باقی مانده بود.
منبع: ناسا
A Golden Corona Eclipse
2026 August 17
Image Credit & Copyright: Rui Santos (Living Impressions)
تصویر نجومی روز ناسا: خورشیدگرفتگی کامل از گرینلند
توضیح: در ۱۲ آگوست، سایه ماه به سیاره زیبای ما رسید. این سایه که از اقیانوس منجمد شمالی آغاز میشد، در امتداد یک مسیر باریک که سایه تاریک ماه را در بخشهایی از گرینلند، ایسلند، اقیانوس اطلس، پرتغال و شمال اسپانیا هدایت میکرد، امتداد یافت. و برای لحظهای، ساکنان زمین که خود را در زیر سایه ماه با آسمانی صاف یافتند، توانستند شاهد یک خورشیدگرفتگی کامل باشند.
پس از فرار از آب و هوا از طریق دریا و فرود در امتداد رایپ فیورد در ساحل شرقی گرینلند (در موقعیت ۷۱.۰۷۰۵۵ شمالی، ۲۷.۷۱۲۵۲ غربی)، این عکس که به سختی به دست آمده بود، در ساعت ۱۷:۳۳:۲۶ به وقت جهانی گرفته شد. این زمان، نزدیک به اولین دسترسی به آسمان صاف در مسیر خورشیدگرفتگی کامل است، بنابراین این تصویر احتمالاً یکی از اولین نماهای بدون مانع از خورشیدگرفتگی کامل است.
این عکس خیرهکننده، از میان شکافی در ابرها، یکی از حلقههای الماس گذرای (transient diamond rings) این خورشیدگرفتگی و تاج خورشیدی باشکوهی (solar corona) را که در نزدیکی لحظه شروع خورشیدگرفتگی کامل پدیدار میشود، ثبت کرده است.
منبع: ناسا
Total Solar Eclipse from Greenland
2026 August 14
Image Credit & Copyright: Aditya Madhavan
تصویر نجومی روز ناسا: خورشیدگرفتگی کامل بر فراز اسپانیا
توضیح: در ۱۲ آگوست ۲۰۲۶، ماه به طور کامل خورشید را پوشاند و سایه خود را بر فراز سیبری، گرینلند، ایسلند، اسپانیا و پرتغال انداخت.
تصویر امروز شامل دو خورشیدگرفتگی کامل است که از ساراگوسا، اسپانیا مشاهده میشود، یکی بر فراز کلیسای جامع بانوی ستون و دیگری که در رودخانه ابرو (Ebro River) منعکس میشود. برای چند لحظه، اسپانیا اولین خورشیدگرفتگی کامل بزرگ خود را از سال ۱۹۰۵ مشاهده کرد.
کسانی که شاهد خورشیدگرفتگی کامل هستند، ممکن است سرمای هوا، سکوت پرندگان، جیک جیک گیجکننده حشرات و حیرت مشترک بسیاری را تجربه کنند. زمان درخشش تاج خورشید فرا رسیده است زیرا قرص درخشان خورشید توسط ماه مسدود میشود. از جمله دلایل دیگر برای مطالعه خورشیدگرفتگیها: آنها به دانشمندان کمک میکنند تا بفهمند که چرا تاج خورشید میلیونها درجه داغتر از سطح خورشید است. شهروندان مشتاق میتوانند با ثبت نحوه واکنش حیات وحش، تصویربرداری از تاج خورشید و نظارت بر دمای هوا و ابرها در این مطالعات مشارکت کنند.
منبع: ناسا
Total Solar Eclipse Over Spain
2026 August 13
Image Credit & Copyright: Ruiyu Zhang
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: شش قمر زحل
توضیح: زحل چند قمر دارد؟
در حالی که احتمالاً این تعداد همچنان در حال افزایش خواهد بود، تا ژوئن ۲۰۲۶، این غول گازی حلقهدار ۲۹۳ قمر تایید شده داشت. این تعداد به راحتی از هر سیاره دیگری در منظومه شمسی، از جمله غول گازی فرمانروا، مشتری، با تنها ۱۱۵ قمر تایید شده، بیشتر است.
اکثر قمرهای شناخته شده زحل، قمرهای کوچک و نامنظم هستند. بسیاری از آنها تنها چند کیلومتر تا کسری از یک کیلومتر عرض دارند و در مدارهای بیرونی کج گروهبندی شدهاند. با این حال، شش قمر بزرگ آن را میتوان در اینجا، در این پرتره تلسکوپی واضح از خانواده زحل که در ۵ آگوست گرفته شده است، مشاهده کرد. تیتان (Titan)، بزرگتر از ماه زمین و حتی کمی بزرگتر از سیاره داخلی عطارد، با قطر ۵۱۵۰ کیلومتر، در پایین سمت راست قرار دارد. همچنین میتوانید قمرهای یخی بزرگ میماس (Mimas)، تتیس (Tethys)، انسلادوس (Enceladus)، دیون (Dione) و رئا (Rhea) را در قاب تصویر مشاهده کنید.
تیتان، اولین قمر طبیعی شناخته شده زحل، در سال ۱۶۵۵ توسط ستارهشناس هلندی، کریستین هویگنس (Christiaan Huygens)، کشف شد. در طول عصر فضا، اکتشافات وویجر و کاسینی به تعداد فزاینده قمرهای زحل افزود.
منبع: ناسا
Six Moons of Saturn
2026 August 11
Image Credit & Copyright: Alexandre Trentini
تصویر نجومی روز ناسا: سه جفت کهکشان
توضیح: هر یک از این جفتکهکشانها متفاوت هستند. دو کهکشان بالایی، احتمالاً حداقل در حال حاضر با هم برهمکنش ندارند. با این حال، کهکشان بالایی با نوار آبی، NGC 4650A، یک کهکشان حلقهای قطبی (polar ring galaxy) است و ممکن است نتیجه یک برخورد کهکشانی در گذشته باشد. به نظر میرسد دو کهکشان در وسط تصویر به نمایشدرآمده میتوانند از نظر گرانشی با هم برهمکنش داشته باشند – اما سرعت نسبی آنها این امر را بعید میکند. از بین این دو، کهکشان بزرگتر، NGC 4650، یک کهکشان مارپیچی با نواری درخشان از ستارهها در مرکز آن است. دو کهکشان پایینی به طور فعال در حال برهمکنش هستند. احتمالاً در حدود یک میلیارد سال دیگر، NGC 4622A و NGC 4622B با هم ادغام شده و به یک کهکشان واحد تبدیل میشوند. همه این کهکشانها احتمالاً اعضای خوشه کهکشانی بزرگتر قنطورس (Centaurus Galaxy Cluster) هستند.
منبع: ناسا
Three Galaxy Pairs
2026 August 10
Image Credit & Copyright: Rafael Sampaio
