تصویر نجومی روز ناسا: CG 30: گویچههای دنبالهدار
توضیح: آنها مانند قلّههای کوه هستند، اما در حال ساخت ستاره هستند.
اشکال روان با لبههای روشن در نزدیکی مرکز این میدان ستارهای غنی به سمت مرزهای صورتهای فلکی جنوبی دریایی کشتیدم و بادبان (constellations Puppis and Vela) جمع شدهاند.
این گروه از گویچههای دنبالهدار (cometary globules) با ابعاد در اندازه سال نوری، که از گاز و غبار میانستارهای تشکیل شدهاند، حدود ۱۳۰۰ سال نوری از ما فاصله دارند. نور فرابنفش پرانرژی از ستارگان داغ نزدیک، گویچهها را شکل داده و لبههای روشن آنها را یونیزه کرده است.
گویچهها همچنین از بقایای ابرنواختر بادبان (Vela supernova remnant) به بیرون جریان مییابند که ممکن است بر شکلهای جاروبمانند آنها تأثیر گذاشته باشد. در درون آنها، هستههای گاز و غبار سرد احتمالاً در حال فروریزش هستند تا ستارگان کمجرم تشکیل دهند که تشکیل آنها در نهایت باعث پراکندگی گویچهها خواهد شد. در واقع، گویچه دنبالهدار CG 30 (بالا سمت راست در گروه) درخشش قرمز کوچکی را در داخل سر خود نشان میدهد که نشانهای از فوّاره یا جتهای پرانرژی از یک ستاره در مراحل اولیه شکلگیری است.
منبع: ناسا
CG 30: Cometary Globules
2026 April 28
Image Credit & Copyright: Marcelo Salemme
تصویر نجومی روز ناسا: دنبالهدار R3 PanSTARRS در پشت مسیرهای ماهوارهای
توضیح: آیا میتوانید دنبالهدار را پیدا کنید؟
جایی در میان این شبکهی ردهای ماهوارهای، دنبالهدار C/2025 R3 (PanSTARRS) قرار دارد، یک مهمان درخشان که از منظومه شمسی داخلی عبور میکند. اکنون، خود ماهوارههای در حال چرخش به دلیل نوردهی طولانی دوربین -بیش از 10 دقیقه در این مورد- فقط به صورت رگههایی دیده میشوند. برعکس، برای چشم انسان، ماهوارهها به صورت نقاطی دیده میشوند که به آرامی در آسمان شب حرکت میکنند و با بازتاب نور خورشید میدرخشند – عمدتاً درست بعد از غروب خورشید و قبل از طلوع خورشید.
تصویر به نمایش درآمده، درست قبل از طلوع خورشید، دو هفته پیش از باواریا، آلمان گرفته شده است. در حال حاضر، دیدن دنبالهدار R3 PanSTARRS به دلیل دیگری نیز دشوار است: زیرا بسیار (از نظر زاویهای) به خورشید نزدیک است. با گردش این دنبالهدار به دور خورشید، در هفتههای آینده بهتر است از آسمان نیمکره جنوبی دیده شود، اگرچه در آن زمان به فضای بین ستارهای میرود و محو میشود. اگر هنوز دنبالهدار را پیدا نکردهاید، ناامید نشوید؛ لطفاً نگاه دقیقتری به بالای مرکز تصویر بیندازید.
منبع: ناسا
Comet R3 PanSTARRS Behind Satellite Trails
2026 April 27
Image Credit & Copyright: Uli Fehr
تصویر نجومی روز ناسا: هیولای کوه مرموز در حال نابودی است
توضیح: درون سر این هیولای میانستارهای، ستارهای وجود دارد که به آرامی در حال نابودی آن است.
این هیولای عظیم، که در واقع مجموعهای بیجان از ستونهای گاز و غبار است، طولی به اندازه چندین سال نوری دارد. خود ستاره درون سر از میان غبار میانستارهای مات قابل مشاهده نیست، اما تا حدودی با پرتاب پرتوهای مخالف ذرات پرانرژی به نام فوّارهها یا جتهای هربیگ-هارو (Herbig-Haro jets)، در حال انفجار است.
این ستونها که در فاصله حدود ۷۵۰۰ سال نوری در سحابی کارینا (Carina Nebula) واقع شدهاند و به طور غیررسمی با نام کوه مرموز (Mystic Mountain) شناخته میشوند، ظاهرشان تحت سلطه غبار تیره است، اگرچه بیشتر از گاز هیدروژن شفاف تشکیل شدهاند.
تصویر به نمایش درآمده، با تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده است. در سراسر این ستونها، نور و بادهای پرانرژی از ستارگان عظیم تازهتشکیلشده، در حال تبخیر و پراکنده کردن پرورشگاههای ستارهای غبارآلودی هستند که در آنها شکل گرفتهاند. ظرف چند میلیون سال، سر این غول و همچنین بیشتر بدن آن، توسط ستارگان داخلی و اطراف، به طور کامل تبخیر خواهد شد.
منبع: ناسا
Mystic Mountain Monster being Destroyed
2026 April 26
Image Credit: Hubble, NASA, ESA; Processing & License: Judy Schmidt
تصویر نجومی روز ناسا: ماندگاری نور خورشید
توضیح: این غروب آفتاب در کنار دریا، تجربهای سورئال را ارائه میدهد که در منظرهای از دریا و آسمان از ساحل غربی ساردینیا، ایتالیا، سیاره زمین ثبت شده است.
این منظره دالیوار (سالوادور دالی هنرمند مشهور سورئیالست اسپانیایی-م) ترکیبی از نوردهیهای متوالی است که با دوربین و لنز تلهفوتو بلند گرفته شده است.
البته، خورشید در حال ذوب شدن نیست. تغییر و ظاهر سیال آن با نزدیک شدن به افق، ناشی از تغییر شکست نور در امتداد خط دید است و تصاویر یا سرابهای تحریفشدهای از قرص قرمز شده خورشید ایجاد میکند. تغییرات در شکست نور جوی مربوط به لایههای جوی با دماها و چگالیهای کاملاً متفاوت است. یکی دیگر از اثرات معروف اما زودگذر شکست نور جوی که توسط خط دید طولانی به سوی خورشید در حال غروب (یا طلوع) ایجاد میشود، اغلب درخشش سبز (green flash) نامیده میشود.
منبع: ناسا
The Persistence of Sunlight
2026 April 25
Image Credit & Copyright: Lorenzo Busilacchi
تصویر نجومی روز ناسا: ساختار بزرگمقیاس کیهان
توضیح: این نقشهای از کیهان است.
ابزار طیفسنجی انرژی تاریک (DESI) در رصدخانه ملی کیت پیک، آریزونا، بررسی پنج ساله خود را به پایان رسانده است. این ابزار بیش از ۴۷ میلیون کهکشان و کوازار را رصد کرده و یک نقشه سهبعدی با محوریت زمین ایجاد کرده است.
تصویر به نمایش درآمده امروز، برشی نازک از این دادهها را نشان میدهد: فضاهای خالی سیاه نشان میدهند که کهکشان ما کجا اجرام دور را از نظرها میپوشاند. شبکه پرمانند در تصویر ضمیمه، ساختار بزرگمقیاس کیهان را نشان میدهد. نور دورترین کهکشانهای نشان داده شده در اینجا ۱۱ میلیارد سال سفر کرده تا به زمین برسد.
کهکشانها در طول تاریخ کیهانی تحت تأثیرات رقابتی گرانش و انرژی تاریک، که مسئول انبساط شتابدار کیهان هستند، خوشهبندی شدهاند. تجزیه و تحلیل نتایج اولیه DESI به این احتمال اشاره داشت که انرژی تاریک، که توسط آلبرت انیشتین به عنوان یک ثابت کیهانشناسی توصیف شده است، ممکن است در نهایت ثابت نباشد. اما هنوز باید منتظر تجزیه و تحلیل مجموعه دادههای کامل فعلی باشیم. ماهیت انرژی تاریک بزرگترین راز کیهانشناسی است.
منبع: ناسا
Large Scale Structure of the Universe
2026 April 23
Image Credit: Claire Lamman/DESI collaboration
Text: Cecilia Chirenti (NASA GSFC, UMCP, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: چشم دوختن به راه شیری
توضیح: آیا تا به حال ستارهای در چشمانتان دیدهاید؟ به نظر میرسد که آن چشم سمت چپ این کار را میکند و علاوه بر این، به نظر میرسد که به ستارههای بیشتری خیره شده است.
این تصویر موزاییکی ۲۷ فریمی در سال ۲۰۱۹ از اوخاس د سالار (Ojas de Salar) در صحرای آتاکاما (Atacama Desert) در شیلی گرفته شده است. این چشم در واقع یک تالاب کوچک است که آسمان تاریک شب را منعکس میکند، هنگامی که کهکشان راه شیری در بالای قوس زده است. نوار به ظاهر صاف کهکشان راه شیری در واقع از میلیاردها ستاره تشکیل شده است، اما با رشتههایی از گرد و غبار جاذب نور و سحابیهای قرمز درخشان تزئین شده است. علاوه بر این، هم مشتری (کمی سمت چپ قوس کهکشانی) و هم زحل (کمی سمت راست) قابل مشاهده هستند. چراغهای شهرهای کوچک، افق عمودی غیرمعمول را نقطه گذاری کردهاند. زمین سنگی اطراف تالاب برای برخی بیشتر شبیه سطح مریخ است تا زمین ما.
منبع: ناسا
Eye on the Milky Way
2026 April 19
Image Credit & Copyright: Miguel Claro (TWAN, Dark Sky Alqueva)
تصویر نجومی روز ناسا: عبور ایستگاه فضایی بینالمللی از مقابل ماه
توضیح: نه، این یک سفینه فضایی بیگانه نیست که روی ماه فرود میآید! این تصویری از ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) است که شروع به عبور از مقابل ماه میکند.
ISS در مدار پایین زمین (LEO) قرار دارد، جایی که هر 90 دقیقه یکبار به دور زمین میچرخد. ISS که به مدت 25 سال است که روزی 16 بار به دور زمین میچرخد، بسیاری از اجرام آسمانی آشنا از جمله زهره، مریخ، زحل و خورشید را بمباران عکسی کرده است (در عکسهای آنها ظاهر شده است-م).
هزاران آزمایش به رهبری محققانی از بیش از صد کشور در ISS انجام شده است. رشد کریستالهای پروتئین در گرانش کم یکی از اولین آزمایشهای انجام شده در ISS بود و همچنان به درمانهای پزشکی جدید کمک میکند. فضانوردان ISS رشد گیاهان، بازیافت آب، سلامت انسان و موارد دیگر را برای پشتیبانی از ماموریتهای آرتمیس که انسانها را به دورتر از آنچه قبلاً رفتهاند، خواهد برد، مطالعه میکنند.
دفعه بعد که شب بیرون بودید، سعی کنید ISS را در حالی که در آسمان بزرگنمایی میکنید، ببینید!
منبع: ناسا
The ISS Transits the Moon
2026 April 15
Image Credit & Copyright: Sébastien Borie
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
تصویر نجومی روز ناسا: دم بلند و باریک دنبالهدار آر3 (PanSTARRS)
توضیح: چرا دنبالهدار R3 (PanSTARRS) یک دم باریک دارد؟
جدیدترین عضو درخشان منظومه شمسی داخلی، دنبالهدار (PanSTARRS) C/2025 R3 ، در حال حاضر جریان چشمگیری از گاز درخشان را گسترش میدهد. این دم از یک هسته مرکزی نامرئی از یخ کثیف شروع میشود که احتمالاً چند کیلومتر عرض دارد. هسته توسط خورشید گرم میشود و ابری از گاز خنثی را به درون یک گیسوی دنبالهدار یا کما (coma) منتشر میکند که به رنگ سبز روشن میدرخشد. گاز هستهای یونیزه شده توسط نور پرانرژی خورشید توسط باد خورشیدی از خورشید دور میشود و به یک دم یونی تبدیل میشود که به رنگ آبی روشن میدرخشد. ماهیت باریک دم یونی ناشی از ساختار دائماً در حال تغییر باد خورشیدی است.
این تصویر دو روز پیش از رود آیلند، ایالات متحده آمریکا گرفته شده است و در آن دنبالهدار آر3 (PanSTARRS) یک دم یونی چندین درجهای را نشان میدهد.
دنبالهدار آر3 (PanSTARRS) به مدت 10 روز دیگر بهتر است قبل از طلوع آفتاب از آسمان شمالی دیده شود و پس از آن از آسمان نیمکره جنوبی به بهترین شکل قابل مشاهده خواهد بود.
منبع: ناسا
The Long Wispy Tail of Comet R3 (PanSTARRS)
2026 April 14
Image Credit & Copyright: Haythem Hamdi
تصویر نجومی روز ناسا: NGC 602 و فراتر از آن
توضیح: این ابرها ممکن است مانند صدف و ستارگان مانند مروارید به نظر برسند، اما فراتر از آن را ببینید. در نزدیکی حومه ابر ماژلانی کوچک (Small Magellanic Cloud)، یک کهکشان ماهوارهای در فاصله حدود ۲۰۰ هزار سال نوری، خوشه ستارهای جوان ۵ میلیون ساله NGC 602 قرار دارد.
NGC 602 که توسط گاز و غبار زاینده احاطه شده است، در این تصویر خیرهکننده هابل از این منطقه به نمایش گذاشته شده است. برآمدگیهای خارقالعاده و اشکال به عقب کشیدهشده به شدت پیشنهاد میدهند که تابش پرانرژی و امواج ضربهای از ستارگان جوان عظیم NGC 602، مواد غبارآلود را فرسایش داده و باعث پیشرفت تشکیل ستاره با دور شدن از مرکز خوشه شدهاند.
در فاصله تخمینی ابر ماژلانی کوچک، تصویر به نمایش درآمده حدود ۲۰۰ سال نوری را پوشش میدهد، اما مجموعهای وسوسهانگیز از کهکشانهای پسزمینه نیز در این نمای چند رنگ واضح قابل مشاهده است. کهکشانهای پسزمینه صدها میلیون سال نوری یا بیشتر، دورتر از NGC 602 هستند.
منبع: ناسا
NGC 602 and Beyond
2026 April 13
Image Credit: NASA, ESA, and the Hubble Heritage Team (STScI/AURA) – ESA/Hubble Collaboration
تصویر نجومی روز ناسا: آرتمیس ۲: پرواز روز ششم
توضیح: در روز ششم پرواز (۶ آوریل)، ماموریت آرتمیس ۲ به یک پرواز عبوری تاریخی از کنار ماه دست یافت. این مانور فضایی عمیق، با گردش به دور سمت پنهان ماه، اولین ماجراجویی بشر به ماه از زمان آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲ را رقم زد. فضاپیمای اوریون اینتگریتی به حداکثر فاصله نزدیک به ۴۰۷۰۰۰ کیلومتر رسید و خدمه آرتمیس ۲، رید وایزمن، ویکتور گلاور، کریستینا کخ و جرمی هانسن، رکورد دورترین فاصله از زمین که توسط هر انسانی از زمان خدمه آپولو ۱۳ در سال ۱۹۷۰ پیموده شده است را به نام خود ثبت کردند.
از پشت ماه در روز ششم پرواز، یک دوربین بال آرایه خورشیدی این سلفی عصر فضا را ثبت کرد که فضاپیما و سمت پنهان ماه را در قاب خود جای داده است. سیاره زمین، خانه خدمه آرتمیس ۲، هلال کوچک و درخشان آن سوی لبه ماه است. خدمه در روز دهم پرواز ماموریت آرتمیس ۲ با خیال راحت به خانه بازگشتند.
منبع: ناسا
Artemis II: Flight Day 6
2026 April 11
Image Credit: NASA, Artemis II
