خودرو فرمول یک چیست؟

خودرو فرمول یک (Formula One car) ماشینی است تک صندلی – هیچ مسافری نمی‌تواند در این اتومبیل‌های مسابقه سوار شود -، کابین باز، چرخ باز – به این معنی که چرخ‌های آن‌ها خارج از بدنه ماشین قرار دارد – با بال‌های جلو و عقب بزرگ. دارای موتوری در پشت راننده که در مسابقات فرمول یک مورد استفاده قرار می‌گیرد.
با ما همراه باشید تا درباره این خودروهای محبوب و مشهور اطلاعاتی جدید به شما بدهیم.

تصویر نجومی روز ناسا: ماه و حلقه‌های دود از کوه اتنا

خب، آیا آتشفشان منطقه شما هم می‌تواند این کار را انجام دهد؟
در کمال تعجب برای برخی، کوه اتنا (Mt. Etna)، گاهی اوقات، حلقه‌های دود از خود ساطع می‌کند.
دیواره‌های آتشفشان که از نظر فنی به عنوان حلقه‌های گردبادی شناخته می‌شوند (vortex rings)، بخش خارجی توده‌های دود ساطع شده را کمی کند می‌کنند و باعث می‌شوند که گاز بخش داخلی، سریع‌تر حرکت کند. در نتیجه، حلقه‌ای با فشار کم ایجاد می‌شود به طوری که توده گازهای آتشفشانی و خاکستر ساطع‌شده، به شکل حلقه درمی‌آید، یک ساختار هندسی آشنا که می‌تواند به طرز شگفت‌انگیزی در هنگام بالا آمدن، پایدار باشد.
حلقه های دود (smoke rings) بسیار نادر هستند و نیاز به همزمانی هندسه مناسب دهانه آتشفشان، سرعت مناسب دود خارج‌شده و آرامش نسبی جو بیرونی دارند.
در تصویری که حدود دو هفته پیش از گانگی در سیسیل ایتالیا ( Gangi, Sicily, Italy) گرفته شده است، چندین حلقه دود آتشفشانی قابل مشاهده است.
این صحنه با نور قرمز یک خورشید در حال طلوع پوشیده شده است، در حالی که یک هلال ماه هم در پس زمینه قابل مشاهده است.
منبع: ناسا

سفیران علم دانشگاه علوم پایه در دبیرستان دخترانه الزهرا ماهنشان

خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان در راستای اجرای طرح سفیران علم، در تاریخ‌ 2 اردیبهشت ۱۴۰۳، میهمان دبیرستان شبانه‌روزی الزهرا شهر ماهنشان بود. شهر ماهنشان استان زنجان با جمعیتی بالغ بر 40 هزار نفر، در ۱۰۰ کیلومتری شهر زنجان قرار دارد.
در این برنامه، ۲۰۲ دانش‌آموز این دبیرستان که در سه پایه‌ی متوسطه اول (هفتم تا نهم) مشغول به تحصیل هستند، حضور داشتند. مدرسه‌ی شبانه‌روزی الزهرا علاوه بر دانش‌آموزان شهر ماهنشان، دانش‌آموزان بیش از ۱۰ روستای اطراف را نیز پوشش می‌دهد.
تمامی 8 کلاس این دبیرستان (پایه‌های هفتم، هشتم و نهم) به ترتیب و به طور مجزا به بازدید از ۴ غرفه علوم کامپیوتر، علوم زمین، علوم زیستی و شیمی که توسط سفیران علم دانشگاه علوم پایه در این دبیرستان برپا شده بود، پرداختند.
همچنین، با توجه به نزدیکی موعد انتخاب رشته دانش‌آموزان این دبیرستان، بویژه دانش‌آموزان پایه نهم، کادر اعزامی خانه علم تلاش نمود، علاوه بر ارائه محتوی علمی-آموزشی مقرر، برای دقایقی درباره انتخاب رشته‌های تحصیلی و اهمیت آن برای دانش‌آموزان صحبت‌هایی ارائه نمایند.
در بخشی از برنامه نیز، رییس محترم آموزش و پرورش ماهنشان، جناب آقای حجت‌اله حسنی و جمعی از همکارانشان، با حضور در جمع دانش‌آموزان و سفیران علم، صحبت کوتاهی در ارتباط با ارزش کار سفیران علم در راستای انگیزه‌دهی به دانش‌آموزان بسیار مستعد مدرسه داشتند و ضمن تشکر و قدردانی از زحمات تیم سفیران علم، امیدوارنه از استعداد و افتخارآفرینی دانش‌آموزان ماهنشانی در آینده‌ای نزدیک سخن گفتند.
در این برنامه، آقایان شهاب ابراهیمی (غرفه علوم زمین)، توحید ملکوتی (شیمی) و سارا قرشی (علوم زیستی) و آقای شایان مجیدی‌فر (علوم کامپیوتر)، با سرپرستی دکتر مهدی دارائی (مدیر خانه علم) تیم اعزامی خانه علم را تشکیل می‌دانند.
خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، از مدیران و مسئولینی که امکان این بازدید را برای کادر اعزامی خانه علم فراهم نمودند، بویژه از مدیر محترم این دبیرستان، سرکار خانم زهرا ملکی، معاونین مدرسه خانم‌ها هاشمی و فرجی، و سایر کادر آموزشی مدرسه، و نیز مسئولین اداره کل آموزش و پرورش استان و اداره آموزش و پرورش ماهنشان، که با همکاری کامل، امکان اجرای این برنامه را فراهم نمودند، نهایت تشکر را دارد.
گزارشی تصویری از برنامه اجرا شده توسط خانه علم در این دبیرستان در بخش زیر ارائه شده است.

علمآموز – اردیبهشت 1403

“پلاستیک، بحرانی به اندازه تغییر اقلیم!”
پلاستیک‌ها یک بحران محیطی و به اندازه تغییر اقلیم برای انسان و سیاره مهلک هستند. بسیاری از آن‌ها هم کاربردی چند دقیقه‌ای ولی عمری چند صد ساله دارند و در نهایت هم با تجزیه به میکروپلاستیک، مواد سمی را وارد چرخه غذا و آب و هوا می‌کند که در همه سطوح حیات سیاره، نفوذ می‌کنند.
در سال گذشته بیش از 380 میلیون تن پلاستیک شامل 500 میلیون کیسه پلاستیکی -هر دقیقه یک میلیون کیسه- در جهان تولید شده است. و در 10 سال گذشته بیش از همه قرن بیستم، پلاستیک تولید شده است.
به مناسبت روز جهانی زمین (22 آوریل-3 اردیبهشت)، شعار «سیاره علیه پلاستیک‌ها» (Planet vs. Plastics) به عنوان شعار سال بنیادهای بین‌المللی، انتخاب شده است تا شاید بتوانیم با تلاش عمومی تا سال 2040 تولید پلاستیک را 60 درصد کاهش دهیم.

تصویر نجومی روز ناسا: سحابی بزرگ شاه‌تخته

یک جواهر آسمان جنوبی، سحابی بزرگ کارینا یا شاه‌تخته (Great Carina Nebula)، معمولاً به عنوان ان‌جی‌سی 3372 (NGC 3372) شناخته می‌شود.
این کهکشان یکی از بزرگترین مناطق ستاره‌ساز کهکشان ما، و بیش از 300 سال نوری وسعت دارد.
مانند سحابی کوچکتر و شمالی‌تر، یعنی جبار بزرگ (Great Orion Nebula)، سحابی کارینا به راحتی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است. اما در فاصله 7500 سال نوری و حدود 5 برابر دورتر از ما قرار دارد.
این نمای تلسکوپی خیره‌کننده، جزئیات قابل توجهی از رشته‌های درخشان گاز بین ستاره‌ای و ابرهای غبار کیهانی را نشان می‌دهد.
سحابی کارینا خانه ستارگان جوان و بسیار پرجرم است، از جمله خانه ستاره متغیر و هنوز مرموز اتا کارینا (Eta Carinae)، ستاره‌ای با جرم بیش از 100 برابر خورشید!
اتا کارینا، آن ستاره درخشان بالای شکاف تاریک مرکزی در این میدان و سمت چپ سحابی سوراخ کلید غبارآلود (Keyhole Nebula) (NGC 3324) است.
منبع: ناسا

یک زندگی در سیاره ما

«یک زندگی در سیاره ما» (A Life on Our Planet) مستندی عمیق است که توسط کمپانی مشهور سیلوربک فیلمز (Silverback Films) در سال 2020 منتشر شده است. این فیلم با کسب امیتاز بالا به دلیل پیام تأثیرگذارش، روایتی متقاعدکننده درباره رابطه همزیستی بین انسان و زمین ارائه می‌کند.
موضوع اصلی “یک زندگی در سیاره ما” حول تعادل ظریف طبیعت و نیاز فوری به حفاظت از محیط زیست می‌چرخد. این مستند شواهدی برای تغییراتی که روی زمین شاهد هستم و چشم‌اندازی برای آینده زمین ارائه می‌دهد. هدف این مستند روشن کردن مسائل مبرم در رابطه با تغییرات آب و هوایی و از دست دادن تنوع زیستی است و بر عواقب اعمال انسان بر محیط زیست و اقداماتی که می‌توانیم برای بازگرداندن سلامت سیاره خود برداریم تمرکز دارد.
این مستند جذاب با روایت جذاب دیود اتنبرو (Sir David Frederick Attenborough)، چهره مشهور مستندهای علمی، با استفاده از تصاویری خیره‌کننده، زیبایی‌های دنیای طبیعی را به تصویر می‌کشد، و در کنار آن‌ها، گزارش‌های دست اول دانشمندان و محیط‌بانان، لایه‌ای از اعتبار و قید فوریت را به روایت آن اضافه می‌کند. این مستند فقط یک فیلم نیست. این یک فراخوان برای اقدام است.
لازم به ذکر است که مخاطبان در سراسر جهان، تحت تأثیر روایت قدرتمند این مستند قرار گرفته‌اند و بسیاری از آنها الهام گرفته‌اند تا تغییرات مثبتی در زندگی خود برای محافظت از سیاره ایجاد کنند.

تصویر نجومی روز ناسا: ملاقات با ان‌جی‌سی 1232 (NGC 1232)

از منظر ما در کهکشان راه شیری، ان‌جی‌سی 1232 (NGC 1232) را از رو به رو می‌بینیم.
این کهکشان مارپیچی بزرگ و زیبا با وسعتی نزدیک به 200000 سال نوری، در فاصله 47 میلیون سال نوری از ما در صورت فلکی جنوبی نهر (Eridanus) واقع شده است.
این تصویر واضح، چند رنگ و تلسکوپی از NGC 1232 شامل جزئیات قابل توجهی از این جهان جزیره‌ای دوردست است: از سمت هسته به بیرون، رنگ‌های کهکشان از نور مایل به زرد ستارگان قدیمی در مرکز، به خوشه‌های ستاره‌ای آبی جوان و مناطق ستاره‌ساز مایل به قرمز در امتداد بازوهای مارپیچی بزرگ و گسترده آن تغییر می‌کند.
کهکشان کوچک و مارپیچی و ظاهراً همراه با ان‌جی‌سی 1232 با نام NGC 1232A فهرست‌بندی شده است. البته تخمین‌های فاصله، آن را بسیار دورتر از ما، در حدود 300 میلیون سال نوری از ما نشان می‌دهد، و بعید است که با NGC 1232 تعامل داشته باشد.
البته، آن ستاره درخشان برجسته با ظاهر پره‌دار بسیار نزدیک‌تر از NGC 1232 است و کاملاً در کهکشان راه شیری ما قرار دارد.
منبع: ناسا

بازدید دانش‌آموزان دبستان دخترانه ثمین زنجان از خانه علم

خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، در روز چهارشنبه مورخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۳، پذیرای جمعی از دانش‌‌آموز‌ان مقطع ابتدایی دبستان دخترانه ثمین زنجان بود.
در این بازدید، ۳۷ دانش‌آموز پایه‌ی چهارم، پنجم و ششم این دبیرستان، به همراه تنی‌‌چند از مسئولین و آموزگاران محترم این مدرسه، به بازدید از خانه علم و «نمایشگاه شگفتی‌های علم» پرداختند.
دانش‌آموزان حاضر در این بازدید، در برنامه‌ای ۱۵۰ دقیقه‌ای، از هفت غرفه‌ی علمی‌-‌آموزشی نمایشگاه شامل غرفه‌های علوم زمین، علوم زیستی، ریاضی، علوم کامپیوتر، فیزیک، شیمی و تفکر بازدید کردند و در هر کدام از این غرفه‌ها، با اجرای مجریان خانه علم، با بخشی از جذابیت‌ها و شگفتی‌های علمی آن رشته آشنا شدند.
اردوهای بازدید مدارس از خانه علم که در همه ایام سال تحصیلی، با استقبال بسیار خوب مدارس استان مواجه است، در راستای ترویج علوم پایه، هدایت تحصیلی دانش‌آموزان و آشناسازی ایشان با رشته‌های مختلف علوم پایه، در محل خانه علم و نمایشگاه شگفتی‌های علم این مرکز برگزار می‌شود. در این نمایشگاه، که در آن هر رشته علوم پایه یک غرفه نمایشگاهی مجزا دارد، با انجام آزمایشات علمی جذاب یا استفاده از ابزارهای آموزشی ویژه، پیچیده‌ترین مفاهیم علمی، به ساده‌ترین، محسوس‌ترین و تماشایی‌ترین شکل ممکن به مخاطب عرضه می‌شود و اثری ماندگار در حافظه ایشان ثبت می‌شود.
تصاویری از بازدید این دانش‌آموزان از خانه علم در ادامه مطلب به نمایش درآمده است.

تصویر نجومی روز ناسا: خورشیدگرفتگی کامل و دنباله‌دارها

نه یک، بلکه دو دنباله‌دار در نزدیکی خورشید در طول خورشید گرفتگی کامل هفته گذشته ظاهر شدند.
دنباله دار مورد انتظار دنباله‌دار پونز بروکس یا 12پی (Comet 12P/Pons-Brooks) بود، اما به طرز ناامیدکننده‌ای کم‌نورتر از آن چیزی بود که بسیاری انتظار داشتند.
با این حال، دنباله‌دار نسبتاً ناشناخته سوهو 5008 (Comet SOHO-5008) نیز در نوردهی طولانی‌مدت دوربین ظاهر شد.
این دنباله‌دار، 5008 امین دنباله‌داری بود که در تصاویر گرفته شده توسط فضاپیمای سوهو (SOHO spacecraft) ناسا و سازمان فضایی اروپا (ESA) در مدار خورشید شناسایی شد.
دنباله‌دار SOHO-5008 که احتمالاً بسیار کوچک‌تر بود، یک آفتابگرد بود که در عرض چند ساعت با عبور از نزدیکی خورشید متلاشی شد.
تصویر ارائه‌شده نه تنها برای گرفتن دو دنباله‌دار در خلال کسوف غیرمعمول است، بلکه یکی از موارد نادری است که از سطح زمین از یک دنباله‌دار در حال گذر از کنار خورشید عکس گرفته شده است.
همچنین در تصویر، تاج پراکنده خورشید ما و سیارات عطارد (چپ) و زهره (راست) قابل مشاهده است.
از میان این سیارات و دنباله‌دارها، تنها زهره در سایه تاریک ماه که در 8 آوریل از آمریکای شمالی عبور کرد، به راحتی برای میلیون‌ها نفر قابل مشاهده بود.
منبع: ناسا

آسانسورها چگونه کار می‌کنند؟

آیا تا به حال در تعطیلات در یک هتل بزرگ اقامت کرده‌اید؟ پس از ورود، ممکن است شنیده باشید که کسی گفته است که در اتاق 623 یا 954 یا 1475 به شما جا داده‌اند. اوه نه! آیا مجبورید تمام کوله‌ و چمدان‌های بزرگ و سنگین خود را ۶، ۹ یا حتی 14 پله بالا ببرید؟

نگران نباشید…

مطمئناً هتل دارای یک دستگاه مکانیکی است که رسیدن به اتاق شما را راحت کرده است.
حدس می‌زنید ما در مورد چه چیزی صحبت می‌کنیم؟ البته که یک آسانسور!