ستاره‌ها چگونه تشکیل می‌شوند؟

آیا تا به حال به آسمان شب خیره شده‌اید و از خود پرسیده‌اید: «ستارگان چگونه شکل می‌گیرند؟» تولد یک ستاره، توازنی مسحورکننده از گاز، غبار و انرژی است. گذار از ذرات ساکت کیهانی به اجرام آسمانی درخشان، فرآیندی به همان اندازه پیچیده و باشکوه است. در ادامه بخوانید تا مراحل و گام‌های شکل‌گیری ستاره را […]

علت سردرد ناشی از خوردن بستنی چیست؟

اکثر مردم حداقل یک بار سردرد ناشی از خوردن بستنی را تجربه کرده‌اند. شما مشغول خوردن چیزی مانند قیف بستنی، میلک شیک (Milk shake)، اسلورپی (Slurpee) یا یخ‌در‌بهشت هستید که ناگهان دچار یک سردرد طاقت‌فرسا می‌شوید! خوشبختانه این سردرد فقط حدود ۳۰ ثانیه طول می‌کشد.
اما این سردرد از کجا می‌آید؟
این مقاله از جوزف هولیهان (Joseph Hulihan) حاوی اطلاعات بسیار خوبی است. در اینجا خلاصه‌ای از آن آمده است: وقتی یک چیز سرد در یک روز گرم با سقف دهان شما تماس پیدا می‌کند، باعث ایجاد سردرد ناشی از سرما می‌شود. علت این امر، گشاد شدن رگ‌های خونی در سر است. این گشاد شدن ممکن است ناشی از یک مرکز عصبی واقع در بالای سقف دهان باشد – به نظر می‌رسد وقتی این مرکز عصبی سرد می‌شود، بیش از حد واکنش نشان می‌دهد و سعی می‌کند مغز شما را گرم کند.
بنابراین، راه آسان برای جلوگیری از “یخ‌زدگی مغز” این است که مواد سرد را از سقف دهان خود دور نگه دارید!

مترجم: فؤاد پورفائز
منبع: howstuffworks.com

تصویر نجومی روز ناسا: چشم دوختن به راه شیری

توضیح: آیا تا به حال ستاره‌ای در چشمانتان دیده‌اید؟ به نظر می‌رسد که آن چشم سمت چپ این کار را می‌کند و علاوه بر این، به نظر می‌رسد که به ستاره‌های بیشتری خیره شده است.
این تصویر موزاییکی ۲۷ فریمی در سال ۲۰۱۹ از اوخاس د سالار (Ojas de Salar) در صحرای آتاکاما (Atacama Desert) در شیلی گرفته شده است. این چشم در واقع یک تالاب کوچک است که آسمان تاریک شب را منعکس می‌کند، هنگامی که کهکشان راه شیری در بالای قوس زده است. نوار به ظاهر صاف کهکشان راه شیری در واقع از میلیاردها ستاره تشکیل شده است، اما با رشته‌هایی از گرد و غبار جاذب نور و سحابی‌های قرمز درخشان تزئین شده است. علاوه بر این، هم مشتری (کمی سمت چپ قوس کهکشانی) و هم زحل (کمی سمت راست) قابل مشاهده هستند. چراغ‌های شهرهای کوچک، افق عمودی غیرمعمول را نقطه گذاری کرده‌اند. زمین سنگی اطراف تالاب برای برخی بیشتر شبیه سطح مریخ است تا زمین ما.
منبع: ناسا
Eye on the Milky Way
2026 April 19
Image Credit & Copyright: Miguel Claro (TWAN, Dark Sky Alqueva)

این مطلب توسط خانه علم، مرکز اختصاصی ترویج علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای شما آماده شده است.

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان را بیشتر بشناسیم

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (IASBS) که در سال 1371 توسط دکتر یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران، و دکتر محمدرضا خواجه‌پور بنیان‌گذاری شد، یکی از برجسته‌ترین مراکز آموزش عالی کشور در حوزه علوم پایه محسوب می‌شود. این دانشگاه با تمرکز ویژه بر تحصیلات تکمیلی، فضایی پویا برای پژوهش و آموزش در سطح بین‌المللی فراهم کرده است. هدف اصلی IASBS، دستیابی به مرجعیت علمی، انجام پژوهش‌های کاربردی، و تربیت دانشجویانی با دانش عمیق و مهارت‌های نوآورانه است. همکاری‌های گسترده با مراکز علمی داخلی و خارجی، مشارکت فعال در پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر، از دستاوردهای ارزشمند این دانشگاه به شمار می‌آیند که آن را در ردیف برترین دانشگاه‌های کشور قرار می‌دهد.

این دانشگاه با برخورداری از دانشکده‌های فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی، علوم زمین، و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی را ارائه می‌دهد. پژوهشکده‌هایی مانند پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین و پژوهشکده فناوری‌های نوین، بسترهای مناسبی برای تحقیق و نوآوری فراهم کرده‌اند. نسبت استاد به دانشجو 1 به 9 و حضور تمام‌وقت اساتید و دانشجویان در محیط علمی، تجربه آموزشی منحصربه‌فردی را رقم زده است. فضای باز و بدون دیوار، فعالیت 24 ساعته، و جو صمیمی میان اعضای دانشگاه، دانشگاه تحصیلات تکمیلی را به محیطی الهام‌بخش برای تحصیل و پژوهش تبدیل کرده است. این دانشگاه با کسب رتبه‌های برتر در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از برترین مراکز علمی کشور تثبیت کرده است.

برخی از شاخصه‌های دانشگاه تحصیلات تکمیلی