تصویر نجومی روز ناسا: چرخش یک سیاهچاله فوق عظیم
توضیح: یک سیاهچاله چقدر سریع میتواند بچرخد؟
اگر هر جسمی که از ماده معمولی ساخته شده باشد، خیلی سریع بچرخد، از هم میپاشد. اما یک سیاهچاله ممکن است نتواند از هم بپاشد و حداکثر سرعت چرخش آن واقعاً ناشناخته است.
نظریهپردازان معمولاً سیاهچالههای چرخان سریع را با راهحل کر (Kerr solution) برای نظریه نسبیت عام انیشتین مدلسازی میکنند، که چندین چیز شگفتانگیز و غیرمعمول را پیشبینی میکند. با این حال، شاید آسانترین پیشبینی قابل آزمایش آن این باشد که مادهای که وارد یک سیاهچاله با حداکثر چرخش میشود، آخرین بار باید با سرعتی نزدیک به سرعت نور، از دور دیده شود.
این پیشبینی توسط ماهوارههای NuSTAR ناسا و XMM سازمان فضایی اروپا با مشاهده سیاهچاله ابرپرجرم در مرکز کهکشان مارپیچی NGC 1365 آزمایش شد. حد سرعت نزدیک به نور با اندازهگیری گرمایش و پهنشدن خط طیفی انتشارهای هستهای در لبه داخلی دیسک برافزایشی اطراف تأیید شد.
در اینجا تصویرسازی یک هنرمند نشان داده شده است که یک دیسک برافزایشی از ماده معمولی را که در اطراف یک سیاهچاله میچرخد، با جتی یا فوّارهای که از بالای آن ساطع میشود، نشان میدهد.
از آنجایی که مادهای که به طور تصادفی به درون سیاهچاله سقوط میکند، نباید چرخش سیاهچاله را تا این حد افزایش دهد، اندازهگیریهای NuSTAR و XMM وجود دیسک برافزایشی اطراف را نیز تأیید میکنند.
منبع: ناسا
Spin up of a Supermassive Black Hole
2025 May 4
Illustration Credit: Robert Hurt, NASA/JPL-Caltech
بازدید دانشآموزان دبستان دخترانه دکتر امیر اعلم غضنفریان از خانه علم
خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، در صبح روز یکشنبه، مورخ ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴، پذیرای دانشآموزان مدرسه دکتر امیر اعلم غضنفریان زنجان بود.
در این بازدید، ۹۰ دانشآموز پایهی ششم این مدرسه، به همراه تنیچند از مسئولین و آموزگاران محترم آن، به بازدید از خانه علم و «نمایشگاه شگفتیهای علم» پرداختند.
دانشآموزان حاضر در این بازدید، در برنامهای ۱۵۰ دقیقهای، از هفت غرفهی علمی-آموزشی نمایشگاه شامل غرفههای علوم زمین، علوم زیستی، علوم کامپیوتر، فیزیک، شیمی و تفکر بازدید کردند و در هر کدام از این غرفهها، با اجرای مجریان خانه علم، با بخشی از جذابیتها و شگفتیهای علمی آن رشته آشنا شدند.
اردوهای بازدید مدارس از خانه علم که در همه ایام سال تحصیلی، با استقبال بسیار خوب مدارس استان مواجه است، در راستای ترویج علوم پایه، هدایت تحصیلی دانشآموزان و آشناسازی ایشان با رشتههای مختلف علوم پایه، در محل خانه علم و نمایشگاه شگفتیهای علم این مرکز برگزار میشود. در این نمایشگاه، که در آن هر رشته علوم پایه یک غرفه نمایشگاهی مجزا دارد، با انجام آزمایشات علمی جذاب یا استفاده از ابزارهای آموزشی ویژه، پیچیدهترین مفاهیم علمی، به سادهترین، محسوسترین و تماشاییترین شکل ممکن به مخاطب عرضه میشود و اثری ماندگار در حافظه ایشان ثبت میشود.
تصاویری از بازدید این دانشآموزان از خانه علم در ادامه مطلب به نمایش درآمده است. برای مشاهده هر تصویر در اندازه بزرگ بر روی آن کلیک کنید.
