اعداد سحرآمیز: دنیای رازآلود ریاضیات (به مناسبت دهه ریاضیات)
این هفته در «سینمای علم»، مستند سهقسمتی بیبیسی با عنوان «اعداد جادویی: دنیای اسرارآمیز ریاضیات با هانا فرای» (Magic Numbers: Hannah Fry’s Mysterious World of Maths) به نمایش درمیآید. اپیزود نخست با نام «اعداد به مثابه خدا (Numbers as God) » در سال ۲۰۱۸ ساخته و پخش شد. این مجموعه به کارگردانی و تهیهکنندگی تیم مستندهای علمی بیبیسی تولید شده و امتیاز آن در IMDb حدود ۷٫۸ از ۱۰ است. موضوع اصلی این قسمت بررسی این پرسش بنیادین است که آیا ریاضیات اختراعی انسانی است یا کشفی الهی، و چگونه اعداد درک ما از جهان را شکل میدهند.
در جنبههای علمی، این مستند به بررسی نقش ریاضیات در توضیح نظم طبیعت میپردازد؛ از نسبتهای طلایی و الگوهای هندسی گرفته تا قوانین فیزیکی که بر کیهان حاکماند. هانا فرای با زبانی ساده و مثالهای ملموس نشان میدهد که چگونه اعداد در پسِ پدیدههای طبیعی، فناوریهای مدرن و حتی ساختارهای اجتماعی حضور دارند. او همچنین به پرسش فلسفی دیرینه میپردازد: آیا ریاضیات زبان جهان است یا تنها ابزاری است که ما برای توصیف آن ساختهایم؟
از نظر هنری، مستند با بهرهگیری از تصویربرداری خلاقانه، گرافیکهای بصری جذاب و روایت پرانرژی هانا فرای ساخته شده است. هر قسمت حدود ۵۷ دقیقه زمان دارد و ریتم روایت به گونهای طراحی شده که هم برای مخاطب عمومی و هم برای علاقهمندان جدی ریاضیات جذاب باشد. منتقدان این اثر را بهخاطر توانایی در ترکیب روایت علمی با داستانپردازی تصویری ستودهاند و آن را نمونهای موفق از مستندهای علمی BBC دانستهاند.
تماشای این مستند فرصتی استثنایی برای دانشجویان، دانشآموزان و اساتید دانشگاه است تا با نگاهی تازه به ریاضیات بنگرند؛ نگاهی که فراتر از فرمولها و محاسبات، به زیبایی و رازآلودگی اعداد میپردازد. اگر میخواهید ریاضیات را نه بهعنوان یک درس خشک، بلکه بهعنوان زبانی جهانی و الهامبخش تجربه کنید، این برنامه را از دست ندهید.
سرزمین طلایی (1)
مستند «سرزمین طلایی» به نویسندگی، تهیهکنندگی و کارگردانی مرتضی نصراللهی، اثری علمی ـ فرهنگی است که در پنج قسمت ۵۲ دقیقهای از تلویزیون پخش میشود. این مستند با نگاهی تازه به استان زنجان و شرق آذربایجان، به معرفی طبیعت شگفتانگیز، کوههای رنگی، غارها، معادن، حیاتوحش، روستاهای سنتی و جلوههای فرهنگی و تاریخی این سرزمین میپردازد.
نام «سرزمین طلایی» برگرفته از واژه محلی «زنگین» به معنای ثروتمند و شکوهمند است و به عظمت و ظرفیتهای گردشگری و طبیعی زنجان اشاره دارد. در روند ساخت این اثر، تیم سازنده با دشواریهایی چون تصویربرداری در شرایط سخت کوهستانی، غارها و حیاتوحش مواجه بودهاند.
این مستند ۸۰ درصد مبتنی بر واقعیتهای میدانی و بهرهمند از جلوههای گرافیکی و تصاویر آرشیوی است. قسمت دوم آن به زمینشناسی و اهمیت کوههای رنگی اختصاص دارد و پس از این مجموعه، نصراللهی ساخت مستند دیگری با عنوان «ناشناختهها» را آغاز خواهد کرد.
«سرزمین طلایی» تصویری جامع از شکوه طبیعت و فرهنگ زنجان است؛ روایتی متفاوت از استانی که بهدرستی «سرزمین شکوهمند» نام گرفته است.
بازدید دانشآموزان مدرسه پسرانه ادیبان زنجان از خانه علم
خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، در روز یکشنبه مورخ ۲۲ مهر ۱۴۰۳، پذیرای دانشآموزانی از مدرسه ادیبان زنجان بود.
در این بازدید، ۸۰ دانشآموز پایهی چهارم این مدرسه، به همراه تنیچند از مسئولین و آموزگاران محترم این مدرسه، به بازدید از خانه علم و «نمایشگاه شگفتیهای علم» پرداختند.
دانشآموزان حاضر در این بازدید، در برنامهای ۱۵۰ دقیقهای، از هفت غرفهی علمی-آموزشی نمایشگاه شامل غرفههای علوم زمین، علوم زیستی، علوم کامپیوتر، فیزیک، شیمی و تفکر بازدید کردند و در هر کدام از این غرفهها، با اجرای مجریان خانه علم، با بخشی از جذابیتها و شگفتیهای علمی آن رشته آشنا شدند.
اردوهای بازدید مدارس از خانه علم که در همه ایام سال تحصیلی، با استقبال بسیار خوب مدارس استان مواجه است، در راستای ترویج علوم پایه، هدایت تحصیلی دانشآموزان و آشناسازی ایشان با رشتههای مختلف علوم پایه، در محل خانه علم و نمایشگاه شگفتیهای علم این مرکز برگزار میشود. در این نمایشگاه، که در آن هر رشته علوم پایه یک غرفه نمایشگاهی مجزا دارد، با انجام آزمایشات علمی جذاب یا استفاده از ابزارهای آموزشی ویژه، پیچیدهترین مفاهیم علمی، به سادهترین، محسوسترین و تماشاییترین شکل ممکن به مخاطب عرضه میشود و اثری ماندگار در حافظه ایشان ثبت میشود.
تصاویری از بازدید این دانشآموزان از خانه علم در ادامه مطلب به نمایش درآمده است.
کلاسهای تابستانی علوم پایه
خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان به روال هر ساله، در تابستان امسال نیز اقدام به برگزاری کلاسهای آموزشی علوم پایه ویژه دانش آموزان مینماید.
گزارش طرح سفیران علم در مدرسه امیرکبیر، سلطانیه
خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان در راستای ایفای رسالت اجتماعی خود و ترویج علوم پایه در قالب طرح سفیران علم، در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۴۰۲، مهمان دبیرستان امیرکبیر شهر سلطانیه بود. مدرسهی امیرکبیر در ۶۰ کیلومتری زنجان و در شهر سلطانیه واقع شده است و پذیرای بیشتر دانشآموزان دختر در حال تحصیل در رشتههای نظری این شهر (ریاضی و فیزیک و علوم تجربی) است. در این برنامه بیش از ۹۰ نفر از دانشآموزان پایههای دهم و یازدهم تجربی و ریاضی این مدرسه به ۴ گروه تقسیم شدند و هر گروه به طور جداگانه به بازدید از ۴ غرفه تفکر، علوم زمین، علوم زیستی و شیمی پرداختند. در این برنامه، آقایان شهاب ابراهیمی (غرفه علوم زمین)، توحید ملکوتی (شیمی) و خانمها زینب داودی (علوم زیستی) و مریم درویشی (تفکر)، تیم اجرایی خانه علم را تشکیل میدانند. در ادامه گزارشی تصویری از حضور دانشآموزان در غرفههای خانه علم ارائه شده است.
گزارش طرح سفیران علم در مدرسه عدالت روستای بوئین، سلطانیه
خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان در راستای ایفای رسالت اجتماعی خود و ترویج علوم پایه در قالب طرح سفیران علم، در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۴۰۲، مهمان مدرسهی عدالت روستای بوئین از توابع شهرستان سلطانیه استان زنجان بود. مدرسهی عدالت با پوشش دانشآموزان دختر و پسر روستاهای پیرامونی، در ۶۰ کیلومتری زنجان و در روستای بوئین واقع شده است. در این برنامه ۸۷ دانشآموز دختر و پسر از پایههای هفتم تا نهم این مدرسه به ۴ گروه تقسیم شدند و هر گروه به طور جداگانه به بازدید از ۴ غرفه تفکر، علوم زمین، علوم زیستی و شیمی پرداختند. در این برنامه، آقایان شهاب ابراهیمی (غرفه علوم زمین)، توحید ملکوتی (شیمی) و خانمها زینب داودی (علوم زیستی) و مریم درویشی (تفکر)، تیم اجرایی خانه علم را تشکیل میدانند. در ادامه گزارشی تصویری از حضور دانشآموزان در غرفههای خانه علم ارائه شده است.
طرح سفیران علم
این طرح خدمترسانی رایگان که از ابتکارات رئیس محترم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، آقای دکتر بابک کریمی است، از مهرماه سال 1401 در دستور کار خانه علم دانشگاه قرار گرفته است. هدف از این طرح، انتقال یک نسخه کوک شده از نمایشگاه شگفتیهای علم خانه علم، به مدارس روستایی و حاشیهای استان زنجان و اجرای برنامه در این مدارس است؛ مدارسی که طبیعتاً امکان کمتری برای سفر به مرکز استان و حضور در خانه علم دانشگاه دارند ولی استعدادهای کشفنشده بسیاری در آنها وجود دارند که شاید کمتر مجالی برای شکوفائی و بهرهوری پیدا کنند. خانه علم در راستای ایفای رسالت اجتماعی خود، مأمور خدمترسانی به دانشآموزان این مدارس شده است و تلاش دارد سالانه خدمات سیار خود را در قالب طرح سفیران علم، به تعدادی از مدارس غیرشهری استان زنجان ارائه دهد. در این طرح، اعضایی از کادر اجرائی خانه علم به مدارس هدف مراجعه میکنند و برای دقایقی با استفاده از امکانات، ابزارآلات، دستگاهها و وسایل آموزشی-نمایشی خانه علم به اجرای برنامه علمی برای دانشآموزان این مدارس میپردازند.
