تصویر نجومی روز ناسا: شش قمر زحل
توضیح: زحل چند قمر دارد؟
در حالی که احتمالاً این تعداد همچنان در حال افزایش خواهد بود، تا ژوئن ۲۰۲۶، این غول گازی حلقهدار ۲۹۳ قمر تایید شده داشت. این تعداد به راحتی از هر سیاره دیگری در منظومه شمسی، از جمله غول گازی فرمانروا، مشتری، با تنها ۱۱۵ قمر تایید شده، بیشتر است.
اکثر قمرهای شناخته شده زحل، قمرهای کوچک و نامنظم هستند. بسیاری از آنها تنها چند کیلومتر تا کسری از یک کیلومتر عرض دارند و در مدارهای بیرونی کج گروهبندی شدهاند. با این حال، شش قمر بزرگ آن را میتوان در اینجا، در این پرتره تلسکوپی واضح از خانواده زحل که در ۵ آگوست گرفته شده است، مشاهده کرد. تیتان (Titan)، بزرگتر از ماه زمین و حتی کمی بزرگتر از سیاره داخلی عطارد، با قطر ۵۱۵۰ کیلومتر، در پایین سمت راست قرار دارد. همچنین میتوانید قمرهای یخی بزرگ میماس (Mimas)، تتیس (Tethys)، انسلادوس (Enceladus)، دیون (Dione) و رئا (Rhea) را در قاب تصویر مشاهده کنید.
تیتان، اولین قمر طبیعی شناخته شده زحل، در سال ۱۶۵۵ توسط ستارهشناس هلندی، کریستین هویگنس (Christiaan Huygens)، کشف شد. در طول عصر فضا، اکتشافات وویجر و کاسینی به تعداد فزاینده قمرهای زحل افزود.
منبع: ناسا
Six Moons of Saturn
2026 August 11
Image Credit & Copyright: Alexandre Trentini
تصویر نجومی روز ناسا: سه جفت کهکشان
توضیح: هر یک از این جفتکهکشانها متفاوت هستند. دو کهکشان بالایی، احتمالاً حداقل در حال حاضر با هم برهمکنش ندارند. با این حال، کهکشان بالایی با نوار آبی، NGC 4650A، یک کهکشان حلقهای قطبی (polar ring galaxy) است و ممکن است نتیجه یک برخورد کهکشانی در گذشته باشد. به نظر میرسد دو کهکشان در وسط تصویر به نمایشدرآمده میتوانند از نظر گرانشی با هم برهمکنش داشته باشند – اما سرعت نسبی آنها این امر را بعید میکند. از بین این دو، کهکشان بزرگتر، NGC 4650، یک کهکشان مارپیچی با نواری درخشان از ستارهها در مرکز آن است. دو کهکشان پایینی به طور فعال در حال برهمکنش هستند. احتمالاً در حدود یک میلیارد سال دیگر، NGC 4622A و NGC 4622B با هم ادغام شده و به یک کهکشان واحد تبدیل میشوند. همه این کهکشانها احتمالاً اعضای خوشه کهکشانی بزرگتر قنطورس (Centaurus Galaxy Cluster) هستند.
منبع: ناسا
Three Galaxy Pairs
2026 August 10
Image Credit & Copyright: Rafael Sampaio
تصویر نجومی روز ناسا: آرامش و سکون
توضیح: دریاهای آرامش (Tranquility) و سکون (Serenity) امروز آرام هستند. با این حال، آنها تقریباً هر روز آرام هستند، چرا که در واقع آنها ماریاهای ماه (دریاهای ماه lunar maria) هستند: جریانهای گدازه باستانی که حوضههای برخوردی بزرگی را روی ماه پر کردهاند.
این “دریاهای” صاف و تیره ماه که با نامهای لاتین Mare Tranquillitatis (راست) و Mare Serenitatis نیز شناخته میشوند، در تضاد کامل با ارتفاعات روشن و پر از دهانه ماه هستند که در این نمای تلسکوپی آنها را احاطه کردهاند.
البته نامهای آنها بر اساس نامگذاریهای تاریخی و پیشاتلسکوپی ماریاهای ماه است. سیماهای گسترده در سمت نزدیک ماه که به راحتی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده هستند، مانند اقیانوسهای گسترده سیاره زمین تصور میشدند.
در 20 ژوئیه 1969، ماژول قمری آپولو 11، عقاب (lunar module Eagle)، بر روی دریای آرامش (در پایین سمت راست) فرود آمد و پایگاه آرامش (Tranquility base) و اولین حضور انسان بر روی ماه را ایجاد کرد.
منبع: ناسا
Tranquility and Serenity
2026 July 25
Image Credit & Copyright: Nyêrdson Ferreira
تصویر نجومی روز ناسا: سیارک دو لوبی توریفون
توضیح: چرا این سیارک دوتایی است؟
اوایل این ماه، فضاپیمای رباتیک ژاپنی هایابوسا۲ (Hayabusa2) از کنار سیارک ۹۸۹۴۳ توریفون (98943 Torifune) عبور کرد و تصاویری را ثبت کرد. اگرچه مشاهدات قبلی از زمین دور نشان میداد که توریفون مستطیلی است، هایابوسا۲ دریافت که توریفون در واقع دو لوب به همپیوسته دارد.
این سنگ فضایی با طولی حدود چهار زمین فوتبال، اغلب هنگام چرخش به دور خورشید به زمین نزدیک میشود، اگرچه تهدیدی محسوب نمیشود. علاوه بر دو لوب، توریفون تختهسنگهای بزرگ زیادی را نشان میدهد، اما در کمال تعجب، هیچ دهانهی آشکاری ندارد، احتمالاً به این دلیل که سطح آن تودهای از قلوهسنگ است. مانند سیارک آروکوت ( Arrokoth)، به نظر میرسد که هر لوب قبل از برخورد و چسبیدن به هم، بهطور جداگانه تشکیل شده است.
هایابوسا۲ در سال ۲۰۱۸ با سیارک ریوگو (Ryugu) مواجه شد و اکنون در سال ۲۰۳۱ با ۱۹۹۸ KY26 (1998 KY26)، سیارک کوچکتری که بهطور غیرمعمول سریع میچرخد و ممکن است ذخایر یخ داشته باشد، روبرو خواهد شد.
منبع: ناسا
Double Lobed Asteroid Torifune
2026 July 14
Image Credit & Copyright: JAXA, U. of Tokyo, Chiba Tech, Tokyo U. of Science, AIST, Paris Obs., IAC
تصویر نجومی روز ناسا: کهکشان NGC 474؛ پوستهها و جریانهای ستارهای
توضیح: چه اتفاقی برای کهکشان NGC 474 در حال وقوع است؟ با توجه به ظاهر نسبتاً بیویژگی این کهکشان بیضوی در تصاویر کمعمقتر، لایههای چندگانهی تابش (در این تصویر عمیق-م) به طرز عجیبی پیچیده به نظر میرسند.
علت پوستهها موضوع تحقیق است، اما احتمالاً دنبالههای جزر و مدی مربوط به بقایای باقی مانده از جذب کهکشانهای کوچک متعدد در میلیاردها سال گذشته هستند. از طرف دیگر، پوستهها ممکن است مانند موجهایی کوچک آب در یک برکه باشند، جایی که برخورد مداوم با آن کهکشان مارپیچی درست در سمت راست NGC 474 باعث میشود امواج چگالی در سراسر این غول کهکشانی موج بزنند.
صرف نظر از علت واقعی، تصویر به نمایش درآمده به طور چشمگیری شواهد فزایندهای را برجسته میکند که هالههای برخی از کهکشانهای بیضوی به طرز شگفتآوری پیچیده هستند. به طور مشابه، هاله کهکشان راه شیری خودمان نیز نمونهای از چنین پیچیدگیهای غیرمنتظرهای است.
NGC 474 حدود ۲۵۰۰۰۰ سال نوری گستردگی دارد و در فاصلهی حدود ۱۰۰ میلیون سال نوری در صورت فلکی ماهی (حوت) قرار دارد.
منبع: ناسا
Galaxy NGC 474: Shells and Star Streams
2026 July 12
Image Credit & License: CFHT, Coelum, MegaCam, J.-C. Cuillandre (CFHT) & G. A. Anselmi (Coelum)
تصویر نجومی روز ناسا: مسیه ۲۴؛ ابر ستارهای قوس
توضیح: برخلاف اکثر اجرام موجود در فهرست معروف چارلز مسیه از اجرام اعماق آسمان، M24 یک کهکشان، خوشه ستارهای یا سحابی درخشان نیست. این یک شکاف در ابرهای غبارآلود میانستارهایِ نزدیک و کدر است که امکان مشاهده ستارگان دوردست در بازوی مارپیچی قوس کهکشان راه شیری (Sagittarius spiral arm) را فراهم میکند.
با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، نگاه خود را از میان این شکاف هدایت کنید، در واقع از طریق پنجرهای به عرض بیش از ۳۰۰ سال نوری به ستارگانی که حدود ۱۰۰۰۰ سال نوری یا بیشتر از زمین فاصله دارند، نگاه میکنید.
ستارگان درخشان M24 که گاهی اوقات ابر ستارهای قوس کوچک (Small Sagittarius Star Cloud) نامیده میشود، در سراسر این منظره میانستارهای باشکوه امتداد یافتهاند. میدان دید تلسکوپی که در آسمان به اندازه چهار ماه کامل به سمت صورت فلکی قوس گسترده شده است، شامل علائم تاریک B92 و B93 در نزدیکی مرکز M24، همراه با ابرهای غبار و سحابیهای درخشان دیگر به سمت مرکز کهکشان راه شیری است.
منبع: ناسا
Messier 24: Sagittarius Star Cloud
2026 July 11
Image Credit & Copyright: Chuck Ayoub
تصویر نجومی روز ناسا: ۱۰ روز زهره و مشتری
توضیح: زهره و مشتری ممکن است اخیراً توجه شما را جلب کرده باشند. مقارنه نزدیک اخیر این دو سیاره درخشان در آسمان شامگاهی اخیر، به سختی قابل چشمپوشی بوده است.
از 30 مه تا 8 ژوئن، نزدیک شدن آنها به یکدیگر، روزانه از چپ به راست، در وضعیتی که مشتری بالا است، در پنلهای ویژه از ماهاراشترا، هند ثبت شده است. در نزدیکی افق غربی، عصرگاهی و نوردهیهای مورد استفاده برای هر پنل به شرایط محلی نزدیک به غروب خورشید بستگی دارد. در نزدیکترین حالت خود در 9 ژوئن، به نظر میرسید که این جفت آسمانی تنها حدود سه برابر عرض یک ماه کامل از هم فاصله دارند. البته، در آن تاریخ، این دو سیاره از نظر فیزیکی بیش از 600 میلیون کیلومتر در مدارهای خود به دور خورشید از هم فاصله داشتند.
در روزهای آینده، مشتری به آرامی در محل درخشش غروب خورشید قرار خواهد گرفت، اما زهره همچنان در آسمان غربی از خورشید دورتر خواهد شد تا در نقش فعلی خود به عنوان ستاره درخشان شامگاهی، برتری یابد.
منبع: ناسا
10 Days of Venus and Jupiter
2026 June 14
Image Credit & Copyright: Aditya Pawar
تصویر نجومی روز ناسا: زمین بین سیارهای
توضیح: در یک رویداد بین سیارهای، در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۳، در یک روز واحد، از زمین، از دو دنیای دیگر منظومه شمسی، عطارد، درونیترین سیاره و زحل، غول گازی حلقهدار، عکس گرفته شد.
در تصویر سمت چپ، زمین به صورت نقطه آبی کمرنگ درست زیر حلقههای زحل دیده میشود که توسط فضاپیمای رباتیک کاسینی که در آن زمان به دور بیرونیترین غول گازی میچرخید، گرفته شده است. در همان روز، مردم هم در سراسر سیاره زمین، بسیاری از عکسهای خود را از زحل گرفتند.
در تصویر سمت راست، سیستم زمین-ماه در پسزمینه تاریک فضا دیده میشود که توسط فضاپیمای رو به خورشید مسنجر، که در آن زمان در مدار عطارد بود، گرفته شده است. مسنجر این تصویر را به عنوان بخشی از جستجوی قمرهای طبیعی کوچک عطارد، قمرهایی که انتظار میرود کاملاً کمنور باشند، گرفته است. در تصویر مسنجر، زمین درخشانتر و ماه، هر دو بیش از حد نوردهی شدهاند و با نور خورشید منعکسشده، به شدت میدرخشند.
کاسینی (Cassini) و مسنجر (MESSENGER) که قرار بود به سیاره خود بازنگردند، از آن زمان از ماموریتهای اکتشاف منظومه شمسی خود بازنشسته شدهاند.
منبع: ناسا
Interplanetary Earth
2026 June 13
Image Credit: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA & NASA / JHU Applied Physics Lab / Carnegie Inst. Washington
تصویر نجومی روز ناسا: دیدن تایتان
توضیح: سطح بزرگترین قمر زحل، تیتان، که در جو غلیظی قرار دارد، به سختی دیده میشود. ذرات کوچک معلق در جو بالایی تیتان باعث ایجاد مهی تقریباً نفوذناپذیر میشوند که نور را در طول موجهای مرئی به شدت پراکنده میکند و ویژگیهای سطحی را از چشمان کنجکاو پنهان میکند. با این حال، سطح تیتان در طول موجهای مادون قرمز بهتر تصویربرداری میشود، جایی که پراکندگی ضعیفتر است و جذب جوی کاهش مییابد.
این مجموعه تصویر نور مرئی (مرکز) از تیتان، برخی از واضحترین نماهای مادون قرمز جهانی از این قمر وسوسهانگیز هستند که تاکنون گرفته شدهاند. شش پنل با رنگ کاذب، پردازش مداوم ۱۳ سال دادههای تصویر مادون قرمز از طیفسنج نقشهبرداری بصری و مادون قرمز (VIMS) روی فضاپیمای کاسینی که از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷ به دور زحل میچرخد را ارائه میدهند. آنها مقایسهای خیرهکننده با نمای نور مرئی کاسینی ارائه میدهند.
ماموریت انقلابی روتورکرفت ناسا به سطح تیتان قرار است زودتر از ژوئیه ۲۰۲۸ پرتاب نشود.
منبع: ناسا
Seeing Titan
2026 May 2
Image Credit: VIMS Team, Univ. Arizona, U. Nantes, ESA, NASA
تصویر نجومی روز ناسا: زنجیره مارکاریان
توضیح: نزدیک قلب خوشه کهکشانی سنبله (Virgo Galaxy Cluster)، رشتهای از کهکشانها به نام زنجیره مارکاریان (Markarian’s Chain) در این میدان دید تلسکوپی امتداد یافته است.
در پایین سمت راست تصویر، کهکشانهای عدسی شکل برجسته M84 (پایین) و M86 قرار دارند و میتوانید قوس ملایم این زنجیره را به سمت بالا و چپ دنبال کنید. نزدیک مرکز، جفت کهکشانهای در حال تعامل NGC 4438 و NGC 4435 را خواهید دید که برخی آنها را با نام چشمان مارکاریان (Markarian’s Eyes) میشناسند.
خوشه سنبله که حدود 50 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد، نزدیکترین خوشه کهکشانی به ماست. این خوشه با حدود 2000 کهکشان عضو، تأثیر گرانشی قابل توجهی بر گروه محلی کهکشانهای ما (Local Group of Galaxies) دارد. در خوشه سنبله، حداقل هفت کهکشان در زنجیره مارکاریان به نظر میرسد که به طور منسجم حرکت میکنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است به طور تصادفی بخشی از این زنجیره به نظر برسند.
منبع: ناسا
Markarian’s Chain
2026 May 1
Image Credit & Copyright: Chuck Ayoub
