تصویر نجومی روز ناسا: مسیه 33؛ کهکشان مثلثی

توضیح: صورت فلکی کوچک و شمالی «مثلث» (Triangulum) میزبان این کهکشان مارپیچی باشکوه و تمام‌رخ به نام «مسیه ۳۳» (M33) است. نام‌های رایج آن شامل «کهکشان فرفره» (Pinwheel Galaxy) یا صرفاً «کهکشان مثلث» است. قطر M33 بیش از ۵۰ هزار سال نوری است و پس از کهکشان آندرومدا (M31) و کهکشان راه شیری خودمان، سومین کهکشان بزرگ در «گروه محلی» کهکشان‌ها محسوب می‌شود. M33 که در فاصله حدود ۳ میلیون سال نوری از راه شیری قرار دارد، خود احتمالاً قمری برای کهکشان آندرومدا به شمار می‌رود؛ از این رو، اخترشناسانِ ساکنِ این دو کهکشان، احتمالاً چشم‌اندازهای خیره‌کننده‌ای از سامانه‌های ستاره‌ای مارپیچی و عظیم یکدیگر خواهند داشت. در مورد نمای آن از دیدگاه راه شیری، این تصویر تلسکوپیِ دقیق، خوشه‌های ستاره‌ای آبی‌رنگ و نواحی ستاره‌زای صورتی‌فام M33 را در امتداد بازوهای مارپیچیِ نسبتاً بازِ این کهکشان به نمایش می‌گذارد. در واقع، سحابی عظیم NGC 604 درخشان‌ترین ناحیه ستاره‌زای آن است که در اینجا در موقعیت تقریبی ساعت ۵ نسبت به مرکز کهکشان دیده می‌شود. همانند M31 (آندرومدا)، وجود جمعیت قابل‌توجهی از ستارگان متغیر با ویژگی‌های دقیقاً سنجیده‌شده در M33، به تبدیل شدن این کهکشان مارپیچیِ همسایه به یک «خط‌کش کیهانی» برای تعیین مقیاس فواصل در جهان هستی کمک کرده است.
منبع: ناسا
Messier 33: The Triangulum Galaxy
2026 September 18
Image Credit & Copyright: George Chatzifrantzis

این مطلب توسط خانه علم، مرکز اختصاصی ترویج علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای شما آماده شده است.

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان را بیشتر بشناسیم

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (IASBS) که در سال 1371 توسط دکتر یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران، و دکتر محمدرضا خواجه‌پور بنیان‌گذاری شد، یکی از برجسته‌ترین مراکز آموزش عالی کشور در حوزه علوم پایه محسوب می‌شود. این دانشگاه با تمرکز ویژه بر تحصیلات تکمیلی، فضایی پویا برای پژوهش و آموزش در سطح بین‌المللی فراهم کرده است. هدف اصلی IASBS، دستیابی به مرجعیت علمی، انجام پژوهش‌های کاربردی، و تربیت دانشجویانی با دانش عمیق و مهارت‌های نوآورانه است. همکاری‌های گسترده با مراکز علمی داخلی و خارجی، مشارکت فعال در پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر، از دستاوردهای ارزشمند این دانشگاه به شمار می‌آیند که آن را در ردیف برترین دانشگاه‌های کشور قرار می‌دهد.

این دانشگاه با برخورداری از دانشکده‌های فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی، علوم زمین، و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی را ارائه می‌دهد. پژوهشکده‌هایی مانند پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین و پژوهشکده فناوری‌های نوین، بسترهای مناسبی برای تحقیق و نوآوری فراهم کرده‌اند. نسبت استاد به دانشجو 1 به 9 و حضور تمام‌وقت اساتید و دانشجویان در محیط علمی، تجربه آموزشی منحصربه‌فردی را رقم زده است. فضای باز و بدون دیوار، فعالیت 24 ساعته، و جو صمیمی میان اعضای دانشگاه، دانشگاه تحصیلات تکمیلی را به محیطی الهام‌بخش برای تحصیل و پژوهش تبدیل کرده است. این دانشگاه با کسب رتبه‌های برتر در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از برترین مراکز علمی کشور تثبیت کرده است.

برخی از شاخصه‌های دانشگاه تحصیلات تکمیلی