علمآموز – خرداد 1405
شدت مصرف انرژی؛ چرا اینقدر پرمصرف شدهایم؟
با نزدیکشدن به تابستان، مصرف برق و انرژی در ایران بهسرعت افزایش مییابد؛ در حالیکه ایران از نظر «شدت مصرف انرژی» در میان کشورهای با مصرف بسیار بالا قرار دارد. بر اساس دادههای بینالمللی، شدت مصرف انرژی در ایران حدود دو برابر میانگین جهانی برآورد میشود و بهمراتب بالاتر از بسیاری از کشورهای صنعتی است. شدت انرژی یعنی مقدار انرژیای که برای تولید کالا، خدمات و زندگی روزمره مصرف میشود. بخش مهمی از این وضعیت ناشی از اتلاف انرژی در ساختمانها، وسایل کمبازده، عایقبندی ضعیف و الگوی مصرف ناپایدار است. همزمان، گرمایش جهانی و افزایش دما باعث شده نیاز به سرمایش و استفاده از کولرها نیز بیشتر شود و فشار بیشتری بر شبکههای برق و منابع آب وارد گردد.
مصرف بالای انرژی فقط یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه مستقیماً با آلودگی هوا، انتشار گازهای گلخانهای و تشدید تغییر اقلیم ارتباط دارد. هر درجه افزایش دما میتواند مصرف برق را بهطور قابلتوجهی بالا ببرد و در روزهای گرم، فشار بر زیرساختها را بیشتر کند. در چنین شرایطی، صرفهجویی فقط یک توصیه نیست؛ بخشی از مسئولیت جمعی ما برای عبور از دورههای گرم و ناپایدار پیشِ روست. تنظیم دمای کولر روی ۲۴ تا ۲۶ درجه، خاموشکردن وسایل غیرضروری، استفاده از نور طبیعی، بستن درز پنجرهها و کاهش مصرف در ساعات اوج، اقدامهایی ساده اما مؤثرند. آینده پایدار، از مصرف آگاهانه امروز آغاز میشود.
تصویر نجومی روز ناسا: سحابی گرگ تیره
توضیح: یک گرگ تاریک در صمغ خوابیده است. نه، این یک معما نیست! تصویر امروز، سحابی گرگ تیره (Dark Wolf Nebula/Sandqvist–Lindroos 17)، یک ابر غبار شبحوار که در سحابی Gum 55 (RCW 113) در صورت فلکی عقرب قرار دارد را نشان میدهد.
در حالی که غبار برای ما یک آفت است، نقشی حیاتی در ایجاد شرایط لازم برای تولد ستارگان دارد. گرگ تیره، نور شدید فرابنفش و مرئی ساطع شده از ستارگان جوان در Gum 55 را جذب میکند و آن را در طول موجهای بلندتر، عمدتاً مادون قرمز، دوباره ساطع میکند. این امر مانع از گرم شدن گاز در منطقه، توسط نور پرانرژیتر میشود. هنگامی که یک منطقه از گاز به اندازه کافی سرد میشود، گرانش غلبه میکند و باعث میشود گاز به شکل یک ستاره فرو بریزد. گرد و غبار نه تنها به عنوان یک ترموستات بین ستارهای عمل میکند، بلکه محل تلاقی اتمهای هیدروژن منفرد برای تشکیل هیدروژن مولکولی، یعنی بلوک سازنده ستارگان، نیز هست. گرگ تیره به ظاهر شوم در واقع منادی حیات کیهانی است.
منبع: ناسا
The Dark Wolf Nebula
2026 May 20
Image Credit & Copyright: William Vrbasso
Text: Keighley Rockcliffe (NASA GSFC, UMBC CSST, CRESST II)
