ستاره‌ها چطور کار می‌کنند؟

در یک شب تاریک، صاف و بدون ماه، به آسمان نگاه می‌کنید. هزاران ستاره را می‌بینید که در الگوهایی یا صورت‌های فلکی قرار گرفته‌اند. نور این ستارگان مسافت‌های زیادی را طی کرده تا به زمین برسد. اما ستارگان چیستند؟ چقدر از ما دور هستند؟ آیا همه یکسان هستند؟ آیا سیارات دیگری در اطراف آنها وجود دارد؟
در این مقاله، به دنیای جذاب ستارگان نگاه خواهیم کرد. ما ماهیت ستارگان، انواع ستارگان، نحوه تشکیل ستارگان و نحوه مرگ ستارگان را بررسی خواهیم کرد. اگر مقاله “خورشید چگونه کار می‌کند” را خوانده باشید، در حال حاضر اطلاعات زیادی در مورد ماهیت نزدیک‌ترین ستاره به زمین دارید.

تصویر نجومی روز ناسا: جاده زودیاک

توضیح: آن نور عجیب در پایین‌دست جاده چیست؟ گرد و غباری که به دور خورشید می‌چرخد.
در زمان‌های مشخصی از سال، نواری از گرد و غبار منعکس‌کننده نور خورشید از منشأ منظومه شمسی داخلی، درست پس از غروب خورشید – یا درست قبل از طلوع خورشید – به طور برجسته ظاهر می‌شود و نور دایره‌البروج یا زودیاک ( zodiacal light) نامیده می‌شود.
اگرچه منشأ این گرد و غبار هنوز در دست بررسی است، اما یک فرضیه پیشرو بیان می‌کند که گرد و غبار دایره‌البروج عمدتاً از دنباله‌دارهای کم‌نور خانواده مشتری (Jupiter-family comets) سرچشمه می‌گیرد و به آرامی به صورت مارپیچ به درون خورشید می‌پیچد.
تجزیه و تحلیل اخیر گرد و غبار ساطع شده از دنباله‌دار 67پی (Comet 67P) که توسط فضاپیمای رباتیک روزتا آژانس فضایی اروپا (ESA’s robotic Rosetta spacecraft) بازدید شده است، این فرضیه را تقویت می‌کند.
این تصویر هنگام بالا رفتن از جاده‌ای به سمت پارک ملی تیده (Teide National Park) در جزایر قناری اسپانیا گرفته شده است: یک مثلث درخشان از نور زودیاک در دوردست، کمی پس از غروب خورشید ظاهر شد.
این تصویر که در 21 ژوئن 2019 گرفته شده است، شامل ستاره درخشان قلب‌الاسد (Regulus)، ستاره آلفای صورت فلکی اسد (درخشان‌ترین ستاره هر صورت فلکی پیشوند آلفا دارد-م)، است که در بالای مرکز و سمت چپ تصویر قرار دارد. خوشه ستاره‌ای کندوی عسل (Beehive Star Cluster) (M44) را می‌توان در زیر مرکز، نزدیک‌تر به افق و همچنین غرق در درخشش دایره‌البروج مشاهده کرد.
منبع: ناسا
Zodiacal Road
2025 August 10
Image Credit & Copyright: Ruslan Merzlyakov (astrorms)

این مطلب توسط خانه علم، مرکز اختصاصی ترویج علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای شما آماده شده است.

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان را بیشتر بشناسیم

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (IASBS) که در سال 1371 توسط دکتر یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران، و دکتر محمدرضا خواجه‌پور بنیان‌گذاری شد، یکی از برجسته‌ترین مراکز آموزش عالی کشور در حوزه علوم پایه محسوب می‌شود. این دانشگاه با تمرکز ویژه بر تحصیلات تکمیلی، فضایی پویا برای پژوهش و آموزش در سطح بین‌المللی فراهم کرده است. هدف اصلی IASBS، دستیابی به مرجعیت علمی، انجام پژوهش‌های کاربردی، و تربیت دانشجویانی با دانش عمیق و مهارت‌های نوآورانه است. همکاری‌های گسترده با مراکز علمی داخلی و خارجی، مشارکت فعال در پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر، از دستاوردهای ارزشمند این دانشگاه به شمار می‌آیند که آن را در ردیف برترین دانشگاه‌های کشور قرار می‌دهد.

این دانشگاه با برخورداری از دانشکده‌های فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی، علوم زمین، و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی را ارائه می‌دهد. پژوهشکده‌هایی مانند پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین و پژوهشکده فناوری‌های نوین، بسترهای مناسبی برای تحقیق و نوآوری فراهم کرده‌اند. نسبت استاد به دانشجو 1 به 9 و حضور تمام‌وقت اساتید و دانشجویان در محیط علمی، تجربه آموزشی منحصربه‌فردی را رقم زده است. فضای باز و بدون دیوار، فعالیت 24 ساعته، و جو صمیمی میان اعضای دانشگاه، دانشگاه تحصیلات تکمیلی را به محیطی الهام‌بخش برای تحصیل و پژوهش تبدیل کرده است. این دانشگاه با کسب رتبه‌های برتر در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از برترین مراکز علمی کشور تثبیت کرده است.

برخی از شاخصه‌های دانشگاه تحصیلات تکمیلی