زمین: گهواره‌ای بر روی سنگ سوم از سمت خورشید

همانطور که ستاره‌شناس فقید کارل سیگان (Carl Sagan) یک بار گفت: “زمین تنها خانه‌ای است که تاکنون شناخته‌ایم.” پیشرفت‌های فناوری به بشر اجازه داده است که هر سیاره‌ای را در منظومه شمسی مطالعه کند. ما لکه بزرگ قرمز مشتری را عکاسی کرده‌ایم و کاوشگرهایی از هوای جهنمی زهره عبور داده‌ایم.
چنین تلاش‌هایی بر زیبایی عجیب دنیایی که انسان‌های خردمند در آن تکامل یافته‌اند، تأکید می‌کند. شما به ما نیاز ندارید تا بگوییم زمین شبیه مریخ یا زحل یا هر جسم دیگری که به دور خورشید می‌چرخد نیست. با این حال، تحت قوانین فیزیکی مشابه اداره می‌شود.
بنابراین امروز، تصمیم گرفتیم نگاهی به روش‌هایی که زمین گرانبهای ما از دیدگاه علمی هم عادی و هم غیرعادی است، بیندازیم.

تصویر نجومی روز ناسا: یک برساووشی در زیر پا

توضیح: ساکنان سیاره زمین، معمولاً بارش شهابی را با نگاه کردن به بالا تماشا می‌کنند. اما این منظره خاص که در 13 آگوست 2011 توسط رون گاران فضانورد (Ron Garan) گرفته شد، با نگاه به پایین یک شهاب سنگ برساووشی را ثبت کرد.
از منظر گاران در ایستگاه فضایی بین‌المللی که در مداری در ارتفاع حدود 380 کیلومتری از زمین می‌چرخد، رگه‌های شهاب‌سنگ برساووشی در زیر، گرد و غبار دنباله‌دار سوئیفت-تاتل (comet Swift-Tuttle) را از بین می‌برد. این دانه‌های گرد و غبار در حال تبخیر دنباله‌دار با سرعتی در حدود 60 کیلومتر در ثانیه از درون جو متراکم‌تر در حدود 100 کیلومتری بالای سطح زمین حرکت می‌کنند.
در این مورد، شهاب کوتاه در نزدیک به مرکز قاب، زیر اندام خمیده زمین و لایه‌ای از درخشش هوای سبز رنگ، درست زیر ستاره درخشان نگهبان شمال یا آرکتوروس ( Arcturus) در آنی درخشیدن گرفت.
آیا می خواهید به یک بارش شهابی نگاه کنید؟ اقبال یار شماست، چرا که بارش شهابی برساووشی (Perseid meteor shower) سال 2024 (1403) در حال حاضر فعال است و پیش‌بینی می‌شود که در نزدیکی 12 اوت (دوشنبه 22 مرداد) به اوج خود برسد.
با غیبت نور درخشان ولی مزاحم ماه، امسال احتمالاً پس از نیمه‌شب بسیاری از شهاب‌های برساووشی را در آسمان صاف و تاریک خواهید دید.
منبع: ناسا

سیاهچاله‌ها: قلب تاریکی

مستند «سیاهچاله‌ها: قلب تاریکی» یا “Black Holes: Heart of Darkness” یک فیلم علمی از بی‌بی‌سی است که در سال 2021 با روایت پروفسور برایان کاکس منتشر شده است. این مستند به بررسی مفهوم سیاه‌چاله‌ها، یکی از مرموزترین و شگفت‌انگیزترین پدیده‌های کیهانی، پیچیدگی‌های آن‌ها و تأثیرات آن‌ها بر کیهان می‌پردازد. برایان کاکس، فیزیکدان و راوی مستند، به تماشاگران توضیح می‌دهد که سیاهچاله‌ها چگونه شکل می‌گیرند، چه ویژگی‌هایی دارند و چگونه می‌توانند بر فضا و زمان تأثیر بگذارند. مستند به کمک دانشمندان و محققان برجسته‌ای از سراسر جهان، به بررسی نظریه‌های مختلفی در مورد سیاه‌چاله‌ها و تحقیقات جدید در این زمینه می‌پردازد. استفاده از جلوه‌های ویژه و تصاویر شگفت‌انگیز از کیهان، فهم مفاهیم پیچیده را برای تماشاگران آسان‌تر می‌کند.
. همچنین، این مستند به بررسی تلاش‌های علمی برای مشاهده و تصویربرداری از سیاهچاله‌ها، از جمله پروژه تلسکوپ افق رویداد (Event Horizon Telescope) که اولین تصویر از یک سیاهچاله را ثبت کرد، می‌پردازد.
این مستند به تماشاگران این امکان را می‌دهد که به درک عمیق‌تری از این پدیده‌های کیهانی برسند و به سؤالاتی درباره ماهیت زمان و فضا پاسخ دهد. «سیاهچاله‌ها: قلب تاریکی» به عنوان یک منبع آموزشی و جذاب برای علاقه‌مندان به علم و کیهان‌شناسی شناخته می‌شود و به خوبی توانسته است مفهوم سیاه‌چاله‌ها را به تصویر بکشد.

این مطلب توسط خانه علم، مرکز اختصاصی ترویج علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای شما آماده شده است.

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان را بیشتر بشناسیم

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (IASBS) که در سال 1371 توسط دکتر یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران، و دکتر محمدرضا خواجه‌پور بنیان‌گذاری شد، یکی از برجسته‌ترین مراکز آموزش عالی کشور در حوزه علوم پایه محسوب می‌شود. این دانشگاه با تمرکز ویژه بر تحصیلات تکمیلی، فضایی پویا برای پژوهش و آموزش در سطح بین‌المللی فراهم کرده است. هدف اصلی IASBS، دستیابی به مرجعیت علمی، انجام پژوهش‌های کاربردی، و تربیت دانشجویانی با دانش عمیق و مهارت‌های نوآورانه است. همکاری‌های گسترده با مراکز علمی داخلی و خارجی، مشارکت فعال در پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر، از دستاوردهای ارزشمند این دانشگاه به شمار می‌آیند که آن را در ردیف برترین دانشگاه‌های کشور قرار می‌دهد.

این دانشگاه با برخورداری از دانشکده‌های فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی، علوم زمین، و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی را ارائه می‌دهد. پژوهشکده‌هایی مانند پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین و پژوهشکده فناوری‌های نوین، بسترهای مناسبی برای تحقیق و نوآوری فراهم کرده‌اند. نسبت استاد به دانشجو 1 به 9 و حضور تمام‌وقت اساتید و دانشجویان در محیط علمی، تجربه آموزشی منحصربه‌فردی را رقم زده است. فضای باز و بدون دیوار، فعالیت 24 ساعته، و جو صمیمی میان اعضای دانشگاه، دانشگاه تحصیلات تکمیلی را به محیطی الهام‌بخش برای تحصیل و پژوهش تبدیل کرده است. این دانشگاه با کسب رتبه‌های برتر در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از برترین مراکز علمی کشور تثبیت کرده است.

برخی از شاخصه‌های دانشگاه تحصیلات تکمیلی