تصویر نجومی روز ناسا: عدسی گرانشی صلیب انیشتین

توضیح: بیشتر کهکشان‌ها یک هسته دارند — آیا این کهکشان چهار هسته دارد؟ این پاسخ عجیب، اخترشناسان را به این نتیجه می‌رساند که هسته کهکشان محاطی حتی در این تصویر قابل مشاهده نیست.
بخش برگ شبدری مرکزی، نوری است که از یک کوازار (quasar) پس‌زمینه ساطع می‌شود. میدان گرانشی کهکشان پیش‌زمینه مرئی، نور این کوازار دور را به چهار تصویر مجزا می‌شکند. کوازار باید به درستی در پشت مرکز یک کهکشان عظیم قرار گرفته باشد تا سرابی مانند این آشکار شود.
این اثر کلی به عنوان عدسی یا همگرایی گرانشی (gravitational lensing) شناخته می‌شود و این مورد خاص به عنوان صلیب انیشتین (Einstein Cross) شناخته می‌شود. عجیب‌تر اینکه، تصاویر صلیب انیشتین از نظر روشنایی نسبی متفاوت هستند و گاهی اوقات با اثر ریزعدسی یا ریزهمگرایی گرانشی اضافی (gravitational microlensing) ستارگان خاص در کهکشان پیش‌زمینه افزایش می‌یابند.
منبع: ناسا
The Einstein Cross Gravitational Lens
2026 January 4
Image Credit & License: NSF, NOIRLab, AURA, WIYN; Processing: J. Rhoads (Arizona State U.) et al.

این مطلب توسط خانه علم، مرکز اختصاصی ترویج علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای شما آماده شده است.

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان را بیشتر بشناسیم

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (IASBS) که در سال 1371 توسط دکتر یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران، و دکتر محمدرضا خواجه‌پور بنیان‌گذاری شد، یکی از برجسته‌ترین مراکز آموزش عالی کشور در حوزه علوم پایه محسوب می‌شود. این دانشگاه با تمرکز ویژه بر تحصیلات تکمیلی، فضایی پویا برای پژوهش و آموزش در سطح بین‌المللی فراهم کرده است. هدف اصلی IASBS، دستیابی به مرجعیت علمی، انجام پژوهش‌های کاربردی، و تربیت دانشجویانی با دانش عمیق و مهارت‌های نوآورانه است. همکاری‌های گسترده با مراکز علمی داخلی و خارجی، مشارکت فعال در پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر، از دستاوردهای ارزشمند این دانشگاه به شمار می‌آیند که آن را در ردیف برترین دانشگاه‌های کشور قرار می‌دهد.

این دانشگاه با برخورداری از دانشکده‌های فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی، علوم زمین، و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی را ارائه می‌دهد. پژوهشکده‌هایی مانند پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین و پژوهشکده فناوری‌های نوین، بسترهای مناسبی برای تحقیق و نوآوری فراهم کرده‌اند. نسبت استاد به دانشجو 1 به 9 و حضور تمام‌وقت اساتید و دانشجویان در محیط علمی، تجربه آموزشی منحصربه‌فردی را رقم زده است. فضای باز و بدون دیوار، فعالیت 24 ساعته، و جو صمیمی میان اعضای دانشگاه، دانشگاه تحصیلات تکمیلی را به محیطی الهام‌بخش برای تحصیل و پژوهش تبدیل کرده است. این دانشگاه با کسب رتبه‌های برتر در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از برترین مراکز علمی کشور تثبیت کرده است.

برخی از شاخصه‌های دانشگاه تحصیلات تکمیلی