علمآموز – مهر 1405
پاییزهای گرم‌تر؛ چرا برگ‌ها دیرتر می‌ریزند؟
پاییز فقط تغییر رنگ برگ‌ها نیست؛ تقویم طبیعت هم با دما و طول روز تنظیم می‌شود. با گرم‌تر شدن پاییز در پی تغییر اقلیم، در بسیاری از مناطق، درختان دیرتر وارد مرحلۀ زرد و قرمز شدن و ریزش برگ‌ها می‌شوند. بررسی بیش از ۵۰۰ هزار رکورد فنولوژیک از چهار گونۀ درختی نشان داده است که گرمای پاییزی، به‌ویژه گرم‌تر شدن شب‌ها، می‌تواند شروع خزان برگ‌ها را به تأخیر بیندازد. پژوهش‌های ماهواره‌ای نیز نشان داده‌اند که از دهۀ ۱۹۸۰، روند خزان پاییزی، در بخش بزرگی از نیمکرۀ شمالی کندتر شده است.
اما داستان به این سادگی نیست: گرمای بیشتر، اگر با کمبود آب همراه شود، می‌تواند برگ‌ها را زودتر خشک، و خزان را جلو بیندازد. به همین دلیل، درختی که در پاییزی گرم و پربارندگی ممکن است دیرتر برگ بریزد، در پاییزی گرم و خشک می‌تواند زودتر خزان کند. تغییر زمان خزان، طول فصل رشد، جذب کربن، چرخۀ آب و حتی زمان دسترسی جانوران به غذا را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پژوهش‌های جدید نیز نشان می‌دهند که خشکسالی‌های مرتبط با گرمایش جهانی، می‌توانند حساسیت گیاهان به کمبود آب را افزایش دهند.
در ایران نیز تغییر فصل‌ها فقط یک احساس نیست؛ یک مطالعۀ جدید بر پایۀ داده‌های ۱۹۷۱ تا ۲۰۲۴ نشان داده است که تابستان ایران به‌طور متوسط حدود ۱۱٫۸ روز در هر دهه طولانی‌تر شده است. تغییر تقویم طبیعت را می‌توان در همین پاییز با دقت بیشتری ببینیم: زمان تغییر رنگ برگ‌ها، شکوفایی گیاهان و حضور پرندگان را مشاهده کنیم و آن را با سال‌های گذشته مقایسه کنیم. طبیعت تقویم خودش را دارد؛ وقتی اقلیم تغییر می‌کند، این تقویم هم تغییر می‌کند.
