علمآموز – آذر 1404
امسال در یکی از آشفتهترین فازهای اقلیمی قرار داریم: پایان النینو و ورود شتابدار به لانینا. این جابهجایی سریع میتواند الگوهای بارش و دما را بهشدت ناپایدار کند نوسانِ ناگهانی از خشکسالی طولانی به بارشهای کوتاه اما سیلابی ایجاد کند. گزارشهای جهانی نشان میدهد در چنین دورههایی، احتمال بارشهای شدید تا سه برابر افزایش مییابد و جابهجایی جریانات جوی ممکن است موجهای گرما یا بارشهای غیرمنتظره را تشدید کند.
برای ایران، این ناپایداری خطرناکتر است. کاهش ۲۰–۴۰ درصدی بارش در سال آبی اخیر، خشکی خاک، و پایین بودن بیسابقه مخازن سدها باعث شده زمین توان جذب باران ناگهانی را نداشته باشد؛ بنابراین رگبارهای شدید میتوانند در چند دقیقه به سیلاب شهری و رودخانهای تبدیل شوند، در حالیکه دورههای بدون بارندگی هم طولانیتر میشوند. این ترکیب «خشکسالی + سیل»، پیامد مستقیم تعامل النینو/لا نینا با تغییر اقلیم است.
چه میتوان کرد؟ برای خشکسالی: کاهش مصرف آب در خانه تا 10% میتواند یک هفته بیشتر ذخیره شهری ایجاد کند. برای سیلاب: پاکسازی ناودانها، پرهیز از توقف در مسیر مسیلها، و توجه به هشدارهای هواشناسی ضروری است. در سفرهای جادهای، عبور از مسیر رودخانههای خشکمسیر خطرناک است؛ ۳۰ سانتیمتر آب جاری میتواند خودرو را جابهجا کند.
اقلیم، امروز نه فقط گرمتر، که بیثباتتر است؛ و آمادهبودن بهترین راه کاهش خطر است.
