تصویر نجومی روز ناسا: کهکشان کهکشان را عدسی‌شکل می‌کند

توضیح: آیا این یک کهکشان است یا دو تا؟ اگر چه به نظر می‌رسد یکی است، اما پاسخ دو است.
یکی از راه‌هایی که این اتفاق می‌افتد زمانی است که یک کهکشان کوچک با یک کهکشان بزرگتر برخورد می‌کند و فرجامش به مرکز بزرگتر ختم می‌شود. اما در این تصویر، چیزی نادرتر در حال وقوع است. در اینجا، کهکشان بیضی ‌رنگ روشن مرکزی بسیار نزدیکتر از کهکشان مارپیچی آبی و قرمز رنگی است که آن را احاطه کرده است. این وضعیت می‌تواند زمانی اتفاق بیفتد که کهکشان‌های دور و نزدیک دقیقاً در یک راستا قرار گیرند و باعث می‌شود که گرانش کهکشان نزدیک، نور کهکشان دور را به اطراف خود در اثری به نام عدسی‌سازی گرانشی (gravitational lensing) بکشاند.
کهکشان دوگانه برجسته، توسط تلسکوپ فضایی وب گرفته شده است و یک حلقه کامل اینشتین (Einstein ring) را نشان می‌دهد که جزئیات بسیار خوبی از هر دو کهکشان در آن قابل مشاهده است.
لنزها یا عدسی‌های کهکشانی مانند این می‌توانند اطلاعات جدیدی در مورد توزیع انبوه لنزهای پیش‌زمینه و توزیع نور منبع پس‌زمینه نشان دهند.
منبع: ناسا
Galaxy Lenses Galaxy from Webb
2025 April 21
Image Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, G. Mahler

بازدید دانش‌آموزان دبیرستان هاجر از خانه علم

خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، در صبح روز دوشنبه، مورخ یک اردیبهشت ۱۴۰۴، پذیرای دانش‌‌آموز‌ان پایه نهم دبیرستان دخترانه هاجر زنجان بود.
در این بازدید، ۸۴ دانش‌آموز پایه‌ی نهم این مدرسه، به همراه تنی‌‌چند از مسئولین و دبیران محترم آن، به بازدید از خانه علم و «نمایشگاه شگفتی‌های علم» پرداختند.
دانش‌آموزان حاضر در این بازدید، در برنامه‌ای ۱۵۰ دقیقه‌ای، از هفت غرفه‌ی علمی‌-‌آموزشی نمایشگاه شامل غرفه‌های علوم زمین، علوم زیستی، علوم کامپیوتر، فیزیک، شیمی و تفکر بازدید کردند و در هر کدام از این غرفه‌ها، با اجرای مجریان خانه علم، با بخشی از جذابیت‌ها و شگفتی‌های علمی آن رشته آشنا شدند.
اردوهای بازدید مدارس از خانه علم که در همه ایام سال تحصیلی، با استقبال بسیار خوب مدارس استان مواجه است، در راستای ترویج علوم پایه، هدایت تحصیلی دانش‌آموزان و آشناسازی ایشان با رشته‌های مختلف علوم پایه، در محل خانه علم و نمایشگاه شگفتی‌های علم این مرکز برگزار می‌شود. در این نمایشگاه، که در آن هر رشته علوم پایه یک غرفه نمایشگاهی مجزا دارد، با انجام آزمایشات علمی جذاب یا استفاده از ابزارهای آموزشی ویژه، پیچیده‌ترین مفاهیم علمی، به ساده‌ترین، محسوس‌ترین و تماشایی‌ترین شکل ممکن به مخاطب عرضه می‌شود و اثری ماندگار در حافظه ایشان ثبت می‌شود.
تصاویری از بازدید این دانش‌آموزان از خانه علم در ادامه مطلب به نمایش درآمده است. برای مشاهده هر تصویر در اندازه بزرگ بر روی آن کلیک کنید.

دوره آموزش ورد، اکسل، پاورپوینت – تابستان 1404

به تجربه دریافته‌ایم که بسیاری از شما دانش‌آموزان عزیز، شیوه کارکردن با ورد (Word)، پاورپوینت (PowerPoint) و اکسل (Excel) را تا حدودی آموخته‌اید ولی در نوشتن خوب و اصولی با ورد، در ساختن یک ارائه خوب و استاندارد با پاورپوینت و در کار با داده‌ها و نمودارها و فرمول‌ها در اکسل مشکلاتی دارید.
بنابراین، ما در خانه علم، برای تابستان سال 1404 شما، دوره آموزش پرکاربردترین نرم‌افزارهای مجموعه آفیس مایکروسافت (Microsoft Office) را تدارک دیده‌ایم و با همراهی شما دو هدف اصلی را دنبال می‌کنیم:
1. آموزش مبانی کار با ورد، اکسل و پاورپوینت،
2. آموزش کاربردی نوشتن صحیح در ورد، ساخت یک ارائه خوب در پاورپوینت و کار با داده‌ها و نمودارها در اکسل.
خلاصه‌تر بگوییم ما قصد داریم به شما به طور عملی و علمی بیاموزیم که چطور درست تایپ کنید، چطور یک ارائه خوب بسازید و چطور با داده‌ها کار کنید.
اگر مایلید پیش از ورود به دانشگاه یا پیش از استخدام به کار، نحوه صحیح استفاده از این سه نرم‌افزار را بیاموزید به ما بپیوندید.

کلاس‌های آموزشی تابستان 1404 خانه علم

خانه علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان مانند گذشته، برای ترم تابستان سال 1404، اقدام به برگزاری کلاس‌های آموزشی علوم پایه ویژه دانش‌آموزان پایه‌های تحصیلی مختلف می‌نماید. این کلاس‌ها که با تدریس جمعی از بهترین دبیران آموزش و پرورش زنجان صورت می‌گیرد شامل ریاضی، فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی است و از پایه‌های ابتدایی تا متوسطه را شامل می‌شود. جزئیات بیشتر درباره این کلاس‌ها و نحوه ثبت‌نام را در این مطلب بخوانید یا با راه‌های ارتباطی خانه علم با ما تماس بگیرید.

علمآموز – اردیبهشت 1404

کشور با ناترازی‌های مهمی دست و پنجه نرم می‌کند که نیازمند همت و مسئولیت‌پذیری همه ارکان جامعه و دولت برای رفع آن‌هاست.
همه ساله در فصل گرما 40 درصد برق کشور، صرف وسایل سرمایشی می‌شود. میانگین مصرف برق هر کولر آبی 100 و کولر گازی 700 کیلووات در ماه است.
بجز مناطقی از کشور که هوای شرجی دارند، در بقیه مناطق کشور (80 درصد کشور) کولر آبی، به راحتی، می‌تواند سرمایش مناسب منازل را تأمین کند چرا که کولر آبی بخصوص در مناطقی که آب و هوای خشک یا معتدل دارند (بیشتر مناطق کشور از جمله زنجان)، کارایی بسیار بالایی دارد و به مطبوع‌شدن هوای منزل نیز کمک شایانی می‌کند.
با وجود مزیت نسبی به کولر گازی برای شرایط فعلی ایران، هر کولر آبی در شبانه‌روز حدود 240 لیتر آب مصرف می‌کند که معادل مصرف هر فرد ایرانی در شبانه‌روز است.
با نصب سایبان برای کولرهای آبی، ضمن تقویت سرمایش منزل، می‌توان مصرف آب آن‌ها را به میزان یک‌سوم کاهش داد.
اقدامات دیگر برای بهینه‌سازی مصرف، شامل استفاده از دور کند کولر، تعویض کولر قدیمی با انواع جدید با تکنولوژی به‌روز است.

این مطلب توسط خانه علم، مرکز اختصاصی ترویج علم دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان برای شما آماده شده است.

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان را بیشتر بشناسیم

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (IASBS) که در سال 1371 توسط دکتر یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران، و دکتر محمدرضا خواجه‌پور بنیان‌گذاری شد، یکی از برجسته‌ترین مراکز آموزش عالی کشور در حوزه علوم پایه محسوب می‌شود. این دانشگاه با تمرکز ویژه بر تحصیلات تکمیلی، فضایی پویا برای پژوهش و آموزش در سطح بین‌المللی فراهم کرده است. هدف اصلی IASBS، دستیابی به مرجعیت علمی، انجام پژوهش‌های کاربردی، و تربیت دانشجویانی با دانش عمیق و مهارت‌های نوآورانه است. همکاری‌های گسترده با مراکز علمی داخلی و خارجی، مشارکت فعال در پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر، از دستاوردهای ارزشمند این دانشگاه به شمار می‌آیند که آن را در ردیف برترین دانشگاه‌های کشور قرار می‌دهد.

این دانشگاه با برخورداری از دانشکده‌های فیزیک، شیمی، ریاضی، علوم زیستی، علوم زمین، و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، مجموعه‌ای از رشته‌های تخصصی را ارائه می‌دهد. پژوهشکده‌هایی مانند پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین و پژوهشکده فناوری‌های نوین، بسترهای مناسبی برای تحقیق و نوآوری فراهم کرده‌اند. نسبت استاد به دانشجو 1 به 9 و حضور تمام‌وقت اساتید و دانشجویان در محیط علمی، تجربه آموزشی منحصربه‌فردی را رقم زده است. فضای باز و بدون دیوار، فعالیت 24 ساعته، و جو صمیمی میان اعضای دانشگاه، دانشگاه تحصیلات تکمیلی را به محیطی الهام‌بخش برای تحصیل و پژوهش تبدیل کرده است. این دانشگاه با کسب رتبه‌های برتر در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از برترین مراکز علمی کشور تثبیت کرده است.

برخی از شاخصه‌های دانشگاه تحصیلات تکمیلی